Cartlanna Clibe: The Wind That Shakes The Barley

An Poc Ar Buile ar albam nua John Spillane

Tá éileamh mhór ar an albam is déanaí ón amhránaí John Spillane, ‘Irish Songs We Learned At School’, albam atá ar bharr mo liosta de bhronntanais Nollag i mbliana. 

Roinnt blian ó shin bhí banna ceoil á chur le cheile mar chuid de scig chlár a bhí á chraoladh ar TG4.  RíRá ab ainm don clár ach ní cuimhin liom ainm an bhanna féin.  Bhí sé i gceist acu a leagan den Poc Ar Buile a éisiúint in am don Nollag – níor tharla sé. 

Anois tá An Poc Ar Buile ar fáil, leagan nua agus John Spillane in éineacht le páistí ó Ghaelscoil Uí Riordáin i mBaile An Chollaigh ag ceol air, Seán Ó Sé agus Peadar Ó Riada ag canadh agus ag tionlacan le cois.   

Is breá liom a leitheid a fheiscint.  Tá súil agam go mbeidh díol mór ar an albam agus is cinnte go bhfuil speis ann nó bhí John ar Tubridy Tonight oíche Dé Satharn agus é ag canadh amhrán nó dhó ón albam.   Chuala é ag canadh Óró Sé Do Bheatha Bhaile – cé gur chuir an lúdramán ó Chontae na Mí, Hector Ó Heochagáin, a véarsa féin leis ag an deireadh – agus bhí gach duine sa lucht éisteachta ag ceol ina theannta. 

Tá go leor déanta ag John Spillane ar son na Gaeilge, nó is leathchuid é le Louis de Paor de Monarcan Bhuillí na Gaeilge, gan trácht ar na h-amhráin a chum sé féin.    Táim ag súil go mór le cluas a thabhairt le h-eisteacht don albam seo….

[Níl aon físeán ar fáil go fóill ó Tubridy Tonight – mar sin beidh orainn déanamh leis an bpíosa seo agus John ag ceol Beidh Aonach Amarach ag Club Sult anuraidh uair eigean! Chomh luath is a bhionn sliocht ar fáil ó Tubridy, beidh sé againn anseo!]

Is maith an scannán ‘Hunger’

 

Michael Fassbender i bpáirt Bobby Sands i 'Hunger'

Michael Fassbender i bpáirt Bobby Sands i Hunger

Is cuimhin liom bhúr n-áird a dhíriú tamall de mhíonna ó shin ar an scannán úr ‘ealaíon’ seo, Hunger, a bhí san iomaíocht ag Féile Scannáin Cannes. 

Mar ar thárla sé bhain an saothar ón ealaíontóír aitheanta Steve McQueen an Camera d’Or, an duais tánaisteach ag an bhfeile iomráiteach seo.  Is é seo an dara uair i ndórnán blian ar bhain scannán faoi ‘thrioblóidí’ na hÉireann – nó níos cirte a rá ‘trioblóidí na Breataine in Éirinn’ – gradam ag an bhféile seo.  

Ach cuir sin ar leataobh – dar le hEoghan O Néill – is é seo an scannán is fearr a chonaic sé le tamall.  Is leor sin dom.   Tá sé feicthe agam – agus tá sé ar fheabhas. 

I 2006 bhain an scannán, The Wind That Shakes The Barley, príomh ghradam na féile ag Cannes, an Palme d’Or.  Bhain an scannán sin ina raibh Cilian Murphy le ré Chogadh na Saoirse agus Chogadh na gCarad agus deineadh é a scannánú timpeall ar Mhúscraí agus iarthar Chorcaí, áit ina raibh an choimhlint géar go maith.   Go deimhin deineadh cuid den scannán a léiriú timpeall ar Chúil Aodha agus bhí an radharc oscailte i bpáirc peile inar chaith mé cuid mhaith dem óige. 

Baineann scéal ‘Hunger’ le treimhse thar a bheith corraitheach sa tír, treimhse na stailceanna ocrais i 1980-81, treimhse a luaitear go minic leis le cibé dul chun cinn atá déanta sa phroiseas siochána ó thuaidh le blianta beaga anuas.  Murach an íbirt a rinne leitheidí Bobby Sands agus a cháirde agus an briseadh tríd a rinne Bobby ach go h-áirithe nuair a toghadh é ina Fheisire Phairliminte agus é ar stailc ocrais ar son aitheantas mar chime pholatúil, ar eigean go mbeadh bóthar na polataíochta glactha ag poblachtaithe agus go mbeadh an sochaí san áit ina bhfuilimíd inniu, áit nach bhfuil gan fuath agus seicteachas ach, ar a laghad, níl doirteadh fola ann ar an scála is a raibh. 

Is é an aisteoir ón nGearmáin ó dhúchas – ach gur i gCill Airne a chaith sé a óige – Michael Fassbender atá sa phríomh pháirt sa scannán agus ní mór a rá go gcuireann sé chuige lena chorp agus lena anam.  Tá roinnt scannáin déanta faoin dtréimhse sin – ba léiriú íontach é H3 fosta – ach tá sé deacair an léiriú seo a sharú as ucht chomh gar don chnamh is a théann sé le taispeáint cad a rinne an stailc ocrais do Bobby agus a chomh stailceoirí eile.    I scannáín eile, ar nós Some Mother’s Son, bhí an béim ar an bpolataíocht.  Anseo is ar an gcorp agus ar an anam atá an béim. 

Tá sé deacair gan comhbhá a bheith agat leis na stailceoirí agus iad greamaithe i gcilliní ina bhfuil na fallaí salach le cac agus le múin.  Mothaíonn tú go bhfuil tú istigh ann leo agus má shíneann tú do láimh in éadan an fhalla, go saileoidh tú do lamh.  Cé nach bhfaigheann tú boladh an chaca, is leor an meid a fheiceann tú de na cilliní ifreannúil seo le tuiscint cad a d’fhulaing na fir seo.