Cartlanna Clibe: Gerry Adams

Radharc stairiúil…..

Banríon Shasana, Eilís II, ag tabhairt omóis dár laochra sa Ghairdín Chuimhneacháin, de réir mar a léiríodh é ar shuíomh nuachta an BBC.

Cad a cheapfadh ‘The Boys of Kilmichael’ faoina leithéid de radharc? Banríon Shasana, Eilís II, ag tabhairt omóis dóibh agus dá gcomhleacaithe ar fad a throid ar son saoirse na hÉireann in Eirí Amach na Cásca, Cogadh na Saoirse agus na réabhlóidí éagsúla roimhe sin.

Má tá cumhacht ag íomhánna, tá cumhacht ar leith leis an íomhá seo nó chrom Banríon Shasana a ceann agus í ag tabhairt omóis do na laochra a throid ar son ár saoirse (fiú nár bhain siad saoirse amach don tír iomlán) agus cuid mhór acu ar áirigh réamhchomharbaí Eilís II mar chomhionann Osama Bin Laden an lae inniu.

Ní h-amháin sin ach is in Aerfort Mhic Easmainn i mBaile Uí Dhónaill láimh le Baile Átha Cliath a thuirling an eitleán ar a raibh Cheann Stáit na Breataine. Is in omós Ruairí Mhic Easmainn a h-ainmníodh an aerphort seo – cé nach bhfuil sin luaite i dtuairiscí an BBC – an Ruairí Mhic Easmainn céanna ar a bronnadh ridireacht trath as a sheirbhís sa Chongó agus a chroch na Sasanaigh i 1916 as ‘tréas’ le linn an Chogaidh Mhóir.

Bí ag caint ar shiombalachas. Ach mar a dúirt an t-é a ndúirt, ní féidir siombail a ithe! Ní bheathaíonn siad na braithre.

Ar ndóigh bhí léirsithe i mBaile Átha Cliath inniu, agóid amháin ag Eirigi agus iad ag déanamh amadáin díobh féin. Stócaigh óga le postaeirí ag fógairt ‘British out of Ireland’ agus na buachaillí céanna ag caitheamh léinte na gCeilteach agus Manchester United. Bhí cuma ólta ar chuid acu freisin.

Bhí léirsiú ag Sinn Féin freisin agus shaor an pháirtí 1000 bhalún dhubh mar chomhartha shiombalach faoi ról na Breataine in Éirinn agus, go h-áirithe, buamáil Bhaile Átha Cliath/Múineacháin, uafás a tharla 37 bliain is an lá inniu agus ina bhfuil amhras mhór go raibh fórsaí na Breataine, na Banríona, páirteach ann.

Tacaím le na h-iarrachtaí atá ar bun an fhírinne maidir leis an mbuamáil seo a thabhairt chun solais. Creidim go raibh lámh ag na Sasanaigh ann, an t-uafás ba mhó le linn na dTrioblóidí ar fad, ár inar maraíodh 34 duine ar an lá amháin.

Ach creidim nach féidir le Sinn Féin an chás a dhéanamh ar son na fírinne a thabhairt chun solais sa chás seo nuair atá pearsaí sa phairtí céanna ag ceilt na fírinne ar sladanna ina raibh na daoine sin páirteach iontu – leithéidí Aoine na Fola i mBéal Feirste, buamáíl Ostán La Mon is go leor maruithe eile.

Creidim go bhfuil meascán mearaí ar Shinn Féin faoin gcuairt seo. Nuair a thagann an Banríon ar chuairt go dtí an chuid den tír atá ó thuaidh den teorainn, ní bhacann siad leí. Ní bhionn agóid nó leath agóid ann faoin gcuairt. Anseo ó dheas tá gach deis á thapú chun píosa bolscaireachta a dhéanamh. Go deimhin tá leas SF á dhéanamh ag an gcuairt seo. Ní h-aon íontas mar sin go bhfuil Gerry Adams idir dhá chomhairle ar an gcuairt, é ag maíomh i mí Feabhra go bhfuil an chuairt ró luath agus mí-adhúil. Ar an Satharn scrígh sé alt san Irish Examiner inar thagair sé do chomhoidhreacht na pobail éagsúla ar na h-oileáin seo, céim sa tre cheart. An lá céanna d’fhill sé ar dhearcadh mhí Feabhra. Anois tá siad ag agóidíocht in aghaidh na cuairte. An ag teacht nó ag imeacht atá an pháirtí – nó an bhfuil a fhios acu?

Tá tacaíocht níos leithne ag feachtas mhuintir na n-iosbartach a maraíodh ar 17 Bealtaine 1974 i mBÁC agus Múineahán agus beidh an cheist á phlé amárach nuair a chasfaidh an Taoiseach ar Phríomh Aire na Breataine.

Ní duine mé a thugann omós do rithe nó do bhanrithe. Is poblachtóír mé. Mar sin féin (ach ní mar Shinn Féin) creidim go raibh dignit agus meas – is comhmheas – san fháilte a fhearadh roimh Eilís II inniu. Bhí sé ceart agus cóir agus guím gach rath ar an gcuid eile den chuairt.

Gerry agus an Bhanríon

Cé a chreidfeadh é? Táimíd beo agus tá rudaí suimiúla ag titim amach timpeall orainn. Ar maidin inniu, foilsíodh alt ó pheann Gerry Adams, Uachtarán Shinn Féin agus polaiteoir atá cáinte agam go minic anseo, ag tabhairt léargas níos soiléire is níos tuisceanaí ar dhearcadh Ghluaiseacht na Poblachta i leith cuairt Bhanríon Shasana ar an gcuid seo den tír an tseachtain seo chugainn.

The Good Friday Agreement is the foundation upon which new relationships between unionists and nationalists and between Ireland and Britain can be forged. It has fundamentally altered the political landscape, levelled the political playing field, removing the despicable Government of Ireland Act and opening up a peaceful, democratic route to a united Ireland.

And because nationalists and unionists are governing the North, decisions affecting the lives of people there are increasingly being made in Ireland and not in Britain.

Republicans want to continue and to accelerate this process.

The united Ireland that republicans seek to build encompasses all the people of this island, including unionists.

It will be a pluralist, egalitarian society in which citizens’ rights are protected and in which everyone will be treated equally.

Sinn Féin wants a new republic. That of course, is a matter for the people of this island to decide.

But no matter how we shape our society, the new Ireland must embrace our island’s diversity in its fullest sense.

This includes English and Scottish influences, the sense of Britishness felt by many unionists, as well as indigenous and traditional Irish culture and the cultures of people who have come to Ireland in recent times.

Ireland and England are not strangers to each other. We should build on what we have in common while at the same time respecting each other’s sovereignty and independence.

I want to see a real and meaningfully new and better relationship between the peoples of Ireland and Britain, one built on equality and mutual respect. Republicans have been to the forefront in working to bring this about and we will continue to do so.

The visit by the Queen of England provides a unique opportunity for the British establishment to make it clear that this is its intention also.

If this is the case it will be a matter of considerable pleasure, not just for her majesty but for the rest of us as well.

Níl focal sa mhéid sin nach n-aontaím leis. Níl sé i gceist agam a bheith i lathair nó ag faire ar an dteilifís ar an gcuairt seo an tseachtain seo chugainn mar go mbeidh mé ró ghnóthach. Ar an láimh eile, ní bheidh mé ag freastal ar aon agóid ina choinne ach an oiread, ar an údar chéanna.

Shíl mé go raibh an dearcadh a bhí á nochtadh ag SFéinithe ar an idirlíon, ar Facebook is a leithéid, mí-aibí agus mícheart. Anuas ar sin bhí siad ag léiriú chomh dúr agus ‘off message’ a bhí na poblachtóírí céanna.

Má tá SF i Rialtas leis an DUP ó thuaidh, cad is fiú dóibh bheith ag maslú na Banríona agus an chóras monarcachta nuair atá’s acu go bhfuil dúil mhór ag a gcomhpháirtithe sa Rialtas ina léithéid. Fiú má bhionn na DUPaigh ag maslú na Gaeilge agus pobal na Gaeilge mar a bhionn, ní h-aon chúis é sin dul síos sa chlabar leo.

Táim ag gabhail den phort seo le tamall agus níl a fhios agam an admhóidh Gerry Adams gur ‘athrú poirt’ atá déanta aige agus más amhlaidh gurb é, go raibh sé ag tabhairt cluas don mhéid a bhí le rá agamsa. Gach seans gur tháinig sé ar an dtuiscint é féin, pé rud eile a dhéarfaidh mé faoi, ní cheapaim go bhfuil sé dúr is gan tuiscint, murab ionann agus cuid dá leantóirí.

I bhfianaise an méid a dúirt ceannaire an UUP an tseachtain seo chaite, tá ráiteas Gerry Adams ar maidin inniu tar éis an talamh ard mhorálta a bhaint amach arís do féin agus dá pháirtí. Beidh le feiscint an ndéanfaidh Sinn Féin beart de réir briathar Gerry Adams agus, mar sin, go gcoinneoidh siad an talamh ard seo ar feadh seal eile.

Má tá focal ‘diultach’ amháin le rá agam, is é seo é. Tá sé deacair a shamhlú go ndéarfaidh Banríon Shasana rud ar bith faoin ról a bhí ag a forsaí armtha in eachtraí ar nós Buamáil Bhaile Atha Cliath agus Mhúineacháin agus eisean ina thost faoi a ról san IRA agus in eachtraí fuilteacha ar nós Aoine na Fola, marú Jean McConville is eile.

Mar sin féin, ós rud é go bhfuil an Banríon ag tabhairt cuairte ar Ghairdín an Chuimhneacháin agus ar Pháirc an Chrócaigh, gach seans go mbeidh rud éigean le rá aici. Tá macallaí na staire chomh tréan sa dhá shuíomh sin gur deacair iad a shéanadh.

Sa scánnán thíos, tá sé faoi agallamh ag tuairisceoirí faoin alt seo agus na tuairimí a nochtar ann. Tabhair faoi ndeara gur seirbhís iomlán Bhéarla atá in Irish Republican TV!

Stair agus suarachas

Is cosúil go mbeidh Banríon Shasana, Eilis II, ag tabhairt cuairte ar Pháirc an Chrócaigh agus í ar chuairt go hÉirinn an mhí seo chughainn. Beidh sí freisin ag teacht go Corcaigh agus ag tabhairt cuairte ar shéadchomharthaí chuimhneacháin atá i mBaile Átha Cliath, ceann acu an Gairdín Chuimhneacháin a dheineann comóradh ar laochra an Eirí Amach agus ceann eile an Séadchomhartha Cogaidh ag Droichead an Oileáin/Islandbridge.

Is léir ón méid atá foilsithe faoin gcamchuairt seo go mbeidh macallaí na staire mar thaibhse pé áit a ngabhann an Bhanríon ós rud é go bhfuil stair chomh fuilteach idir an Ríocht atá sí ag a ceann agus an tír seo. Mar sin féin tá tabhacht siombalach lena teacht agus is dócha gur mó arís an siombalachas a bhaineann le na cuairteanna atá á thabhairt aici ar Pháirc an Chrócaigh (Domhnach na Fola), Gairdín an Chuimhneacháin (Eirí Amach 1916) agus Corcaigh (Dóghadh Chorcaí 1921).

Is olc an mhaise do Gerry Adams, Uachtarán Shinn Féin, a bheith ag gearán mar gheall ar an masla a mhothaíonn sé ar shon ‘go leor saorannaigh Éireannacha’ atá buartha go bhfuil an chuairt seo ag titim amach ar an lá céanna a phléasc buamaí i mBaile Átha Cliath agus i Múineacháin, eachtraí inar maraíodh an líon is mó daoine le buamaí le linn na dtrioblóidí ar fad.

Ní h-é nach mothóidh daoine, teaghlaigh a chaill daoine mór leo sa bhuamáil seo, gur masla agus gortú breise é seo. Tá a fhios ag an saol mór go raibh láimh ag Fórsaí Rúnda na Breataine leis na h-eachtraí seo agus gur le sainordú na Banríona céanna atá ag teacht ar chuairt go hÉireann a ghníomhaíonn na fórsaí sin agus a ghniomhaigh siad an lá úd, Bealtaine 17 1974.

Ach dá mba rud é go raibh Gerry Adams le bheith iomlán ionraic agus ag cloí leis an gcaighdeán iompair atá sé ag súil leis ón mBanríon seo, cén lá den bhliain a bheadh deis aige labhairt ar ábhar ar bith? Tá fuil ar a lámha an oiread is go bhfuil sé ar lámha na Banríona Breatnaí seo. Ba cheannaire eisean sa tslí céanna agus chuaigh daoine amach faoi orduithe uaidh chun daoine a mharú. Mharaigh siad na daoine seo, le buamaí, le piléir, le céasadh.

Os rud é go bhfuil Banríon Shasana ag tabhairt cuairt ar laithreacha siombalacha ar nós an Gairdín Chuimhneacháin agus Páirc an Chrócaigh, cheapfá go bhfuil sé i gceist go ndéanfadh sí ráiteas siombalach éigean faoin am atá caite. Bheadh sé suimiúil a fheiscint an ndéanfadh an tUasal Adams ráiteas den tsort céanna agus é ag tabhairt cuairte ar iliomad láithreacha ar fuaid an Tuaiscirt ar tharla doirteadh fola ann.

Ba cheart do Gerry Adams meabhrú ar an dtafann a rinne na madraí Aondachtacha nuair a leag Alex Maskey fhleasc cuimheacháin ag an Seineotaf i mBéal Feirste tamall de bhlianta ó shin. An dteastaíonn uaidh a bheith chomh suarach céanna ar an ócáid seo?
Dúirt David Trimble uair amháin nach ionann a rá má bhí stair ag duine, nach bhféadfadh todhchaí a bheith ag an duine céanna. Ní duine mé a chuireann stór i raitis David Trimble go ró mhinic ach b’fhéidir go raibh an cheart aige an uair seo.

Tír an Amhrais

Séanann an Rialtas go bhfuil airgead á lorg acu - ach an gcreideann éinne ár Rialtas a thuilleadh?

Is cosúil go bhfuil an IMF agus Ciste Seasmhachta na hEorpa ag buaileadh ar an ndoras agus iad ag iarraidh airgead a thabhairt don Rialtas chun sinn a thabhairt as an sainn seo.   Níl an Rialtas ag iarraidh aon chabhairt mar measann siad gur féidir leo a lámha a chur inár bpocaí agus an t-airgead atá saothraithe go dian a bhaint dínn chun na billí a dhíol.  Is cosúil gur mhaith leo go n-íocfaí fiacha na mbanc, €50 billiún agus ag fás leis, agus ní miste leo más amhlaidh gurb iad na bochtáin, na pinsinéirí is an dream atá dífhostaithe, a íocfaidh as earráideacht na mbanc.   [Ní baol go n-íocfaidh laithreoirí RTÉ – iad san atá comhlachtaí idirnáisiúnta bunaithe acu chun a dliteanasaí cánach a laghdú taobh istigh den dlí – níos mó cánach!]

Ag an am chéanna tá na paratrúpaí – is é sin faoi cheannas an Fheisire d’Iarthar Bhéal Feirste, Gerry Adams – ag titim chun talaimh i gContae an Lú.  Cé a chreid, ocht mbliain is triocha tar éis an sléacht a rinne na paratrúpaí Briotanacha ar shráideanna Dhoire, go mbeadh reisimint pharatrúpaí ag na sealadaigh féin fán am seo?   Ar ndóigh ba ‘pharatrúpaí’ de chineal iad Bobby Sands (fear Chill Uaigh a sheas i bhFear Mánach/Deisceart Thír Eoghain agus a bhuaigh suíochán ann i 1981) agus Martin McGuinness ó Dhoire atá ina fheisire i Lár Uladh.

Tá daoine  a chreideann gur comhartha laige é an idirghabhail seo ag an tUasal Adams – ní fheadar.   Táim den bharúil go gcreideann Sinn Féin go bhfuil deis ann seasamh ceannaireachta a ghlacadh ó dheas mar gheall ar an easpa ceannaireachta atá ar fáil ó Fhianna Fáil, ach go h-áírithe, is na pairtithe eile freisin.   Má bhí aon am ann chun dul sa bhearna baoil, is é seo an am.   Is cinnte go gcuirfidh sé gaoth i seol na Sinn Féinithe agus, thar rud ar bith eile, taithníonn an ghaoth leo, bíodh sé ina seol nó ina n-aghaidh.

Le linn an ama sin, tá sé i gceist ag Fochoiste Chomhaireachta an Rialtais cruinniú a bheith acu ar an gCéadaoin, más fíor an meid a dúirt an tAire Carey sa Seanad an tseachtain seo chaite, agus an Dréacht Straitéis 20 Bliana don Ghaeilge a phlé ann.  Seans go mbeidh an leagan is deanaí – an dréacht is déanaí – á fhoilsiú acu sna laethannta i ndiaidh an chruinnithe sin.  Tá siad ag súil go sásóidh an fhoilsiú féin na Gaeil – agus ní gá éinne a bheith den tuairim go gcuirfear aon phioc den straitéis i bhfeidhm go luath.   Ní cuid de rún an Rialltais an straitéis a chur  i bhfeidhm nó na h-acmhainní cuí a chur ar fáíl do – is é Straitéis 20 Bliana an Rialtais i leith na Gaeilge scór bliain a chaitheamh ag cur agus ag cúiteamh faoin ‘straitéis’ agus mura mbionn gach Gael beo anois marbh faoi 2026 (fiche bliain ón am ar fhoilsíodh an Ráiteas Rialtais i leith na Gaeilge), beidh an chuid atá fagtha tinn tuirseach den chaint faoi agus ag bogadh ar aghaidh leis an gcuid eile dá saol.

Ní fheictear domsa, agus an IMF Is an CSE ag buaileadh ar an ndoras, go mbeidh aon rud substaintiúil mar thoradh ar chainteanna na bhfochoistí rialtais seachas tuilleadh caint.     B’fhéidir go mbeidh mé mícheart agus go gcruthóidh imeachtaí na seachtainí romhainn sin – ach táim in amhras.   Táim cinnte nach mise an t-aon duine amháin atá i dTír an Amhrais.

Um an dtaca seo anuraidh, nuair a fhoilsíodh an Dréacht Straitéis den chéad uair (sa tslí céanna a chaithfeá seana chnámh chuig do mhadra chun é a chiúnú, cheistíos cad as a dtiocfadh an t-airgead chun moltaí na straitéise a mhaoiniú?  Go fóill níl aon freagra faighte ar an gceist stuama sin – bhuel, seachas go bhfuil sé molta ag an Roinn Airgeadais maoiniú na Roinne Gaeltachta a ghearradh 70% níl aon freagra faighte.

Ag an am chéanna go bhfuil an Rialtas ag fógairt go bhfuil siad ar son breis forbartha sa Ghaeltacht, fágtar Udarás na Gaeltachta as an áireamh nuair atá cruinniú d’aisínteachtaí forbartha na tíre, FAS ina measc fiú, á thionól.  Ar a laghad tá an tUdarás ag cruthú postanna sa Ghaeltacht fiú is go bhfuil siad á gcailliúnt sa Ghaeltacht freisin.  Bhí fógra poist fiú ó chomhlacht atá tacaíocht Udaráis acu an tseachtain seo sa nuachtlitir a scaiptear timpeall ar Bhaile Mhuirne/Cúil Aodha.

Conas a thiocfaimíd as an sainn ina bhfuilimíd?    Creideann Terry Prone gur cheart Spíce Bhaile Atha Cliath a chur ó mhaith, morán mar ar cuireadh Colún Nelson ó mhaith na blianta fada ó shin.

While not suggesting paramilitary action against The Spike in order to create space for such an instructive monument, that lump of nothing has to go. The Army should blow it up as a symbol of how we got sense. Even if that sense came a bit late and because it was forced on us.

Creidim féin go bhfuil sé sin ina rogha nios fearr ná na moltaí a thiocfaidh go luath ó na ghnath amhrasáin a thuilleadh giorruithe a dhéanamh ar an nGaeilge mar nach bhfuil an teanga ‘úsáídeach’ faoi láthair.   B’fhéidir go ndeinfear giorruithe.   Gach seans go ndéanfaidh an Rialtas amhlaidh lá an Bhuiséid.  Seo an Rialtas atá praghas gach ní ar eolas acu (cé go gcreidim nach eol do na hAirí an phragas ar líotar bainne nó ar bhulóg aráin) ach nach bhfuil aon tuiscint acu ar luach rud ar bith.

Creidim féin go bhfuil sé in am do cheannairí na Gaeilge agus na Gaeltachta teacht roimh an Rialtais agus ráiteas a dhéanamh go poiblí go bhfuil luach leis an teanga – ní i dtéarmaí deontais – ach san pháirt atá aici sa phobal agus inár samhlaíocht agus go bhfuilimíd chun oibriú ar aghaidh ar bhealaí atá ag brath ar shamhlaíocht agus ar cheannródaíócht chun í a choimead beo inár bpobal féin agus go náisiúnta.   Cuma deontais ann nó as.    Is é sin ár ndualgas mar Ghaeil is mar Éireannaigh.

 

Aire ‘crack-áilte’ an Chultúir ó thuaidh

Nelson McCausland, Aire Chultúr an Tuaiscirt: Tuairimí 'crackáilte' an aire is dainséaraí ó thuaidh.

Deirtear linn nach fada go mbeidh straitéis á fhoilsiú ag an Aire Cultúr ó thuaidh, Nelson McCausland, chun cur chun cinn na Gaeilge ó thuaidh a thacú.    Is cosúil gur cuid é sin den choireagrafaíocht a réitíodh maidir le déabhlú na cumhachta poilíneachta ag Caislean Cromghlinne.    Na margaí ‘ar an taobh’ is fearr aithne orthu sin.

An bhfuil a fhios ag aoinne cén sort straitéise atá á bheartú ag an Aire chun an Ghaeilge a chur chun cínn?    Taobh amuigh dá Roinn, ní dócha é.  [Cuireann sé aire eile le cúramaí teanga i gcuimhne dhom….]

Agus mé ar thóir leid nó dhó [leid – Boord o’Leid :)]  faoin méid a bheadh sa straitéis seo, thugas cuairt ar bhlag an Aire – agus is fiú do dhaoine cuairt ar bhlag Nelson McCausland, táim ag rá leat, an oiread is gur fiú do dhuine cuairt a thabhairt ar bhlag Gerry Adams.  Dá mhéid pearsaí sa saol phoiblí atá teacht orthu sa tslí seo, is fearr é don chóras pholatúil.

Tá dhá thrachtaireacht ag an Aire le déanaí ar fiú áird ar leith a thabhairt orthu agus sinn ag cuardach leideanna faoin aigne atá aige faoin straitéis teanga seo.

Sa trachtaireacht is déanaí uaidh, deir sé an méid seo i leith griangraf a chonaic sé i nuachtán.

On the front page of the Irish News this morning there was picture of a some of the pupils outside St Eugene’s High School, a Roman Catholic school in Castlederg.  Part of the name on the school building is covered by a poster, which is being held by one of the children, but the words Ardscoil and Naomh, written in old ‘Celtic-style’ script, are clearly visible.

This is a simple example of the way in which Roman Catholic schools affirm and promote an Irish, Gaelic and Celtic cultural identity for the children who attend them.  It is done through Irish signage, Irish language, Irish traditional music and Irish games.  In other words the schools have an Irish cultural ethos.

Níor chreideas riamh go raibh a dhothain á dhéanamh ag scoil ar bith, Caitliceach nó eile, ó thuaidh chun an Ghaeilge a chur chun cinn nó, dá mba rud é go raibh sin amhlaidh, cén ghá a bheadh le gaelscoileanna ó thuaidh?

Ar aon nós creideann an Aire nach bhfuil sé ceart go mbeadh an scéal amhlaidh i scoileanna Caitliceacha agus ná beadh aon cur chun cinn á dhéanamh ar Chultúr na Breataine, na bProtastúnach, na nAondachtach nó na bhFear Buí sna scoileanna san earnáil Stáit ó thuaidh.  Creideann sé go dtagann na páistí a dheineann freastal ar na scoileanna seo ó chúlra Protastúnach/Briotanach agus mar sin gur cheart go mbeadh na scoileanna sin ag cur chun cinn ‘a gcultúr’.   Dar leis gur ceart é seo atá dearbhaithe faoi Chairt na Náisiún Aontaithe i leith Cearta an Linbh.    Tá tús curtha aige le cainteanna leis an Aire Oideachais, Caitríona Ruane, ar an ábhar agus is é atá molta aige ná:

It will require change in a number of areas, including:

1. Incorporation of cultural traditions into initial teacher training

2. The development and provision of appropriate teaching materials

3. In-service teacher training

4. Guidance for school governors about the cultural ethos of the school and the cultural rights of the child

Anois níl a fhios agamsa fútsa – ach is údar imní an méid seo domsa.  Tá an Aire ag cothú ‘cultúrdheighilt’ ó thuaidh a chinnteoidh go mbeidh easpa comhthuisceana idir an dhá chultúr mhór ó thuaidh ar feadh na glúinte romhainn lena moltaí.  Má tá rud ar bith le déanamh, le cinntiú go mbeadh comhthuiscint níos fearr ann idir an dhá chultúr, ba cheart go mbeadh oideachas is oiliúint faoi cultúr an taobh eile á mhúineadh sna scoileanna ar ‘an dhá thaobh’.    Ní gá léamh idir línte an méid atá scríte ag an Aire le tabhairt faoi ndeara go bhfuil sé ag iarraidh go mbeadh eiteos Protastúnach, Briotanach is Oráiste á thacú ag na scoileanna atá faoi smacht díreach an stáit ó thuaidh agus, is dócha,nach mbeadh aon rian den Ghaeilge ann, de chultúr na hÉireann (Tá Tuaisceart Éireann go fóill suite in oileán na hÉireann, nach bhfuil?) is cluichí is ceol na hÉireann.

Má tá an meoin seo ag an Aire i leith cúrsaí ‘eiteos’ sna scoileanna, an bhfuil sé mí réasúnta a cheapadh nach mbeidh an meoin seo le tabhairt faoi ndeara ina straitéis teanga?  Agus an rud maith é sin don Ghaeilge, go mbrúfar an teanga i dtreo pobal amháin sa chaoi is nach n-aithneofar í mar chomhoidhreacht gach duine i ‘dTuaisceart Éireann’?   Gan amhras is cuid é sin den cur chuige deighilteach atá á spreagadh ag an gcóras pholatúil ó thuaidh.

I dtrachtaireacht eile deineann an Aire a mhór de bhunús ‘Albanach Uladh’ an focal ‘craic’ nó, dar leis, ‘crack’.   Gach seans go bhfuil an cheart ag an Aire faoi seo – ní fiú bheith ag argóínt faoi.    Tá an Aire buartha faoin fhocal seo bheith á ghoid ag cultúr na Gaeilge is na Gaeltachta ó chultúr na hAlbainis Uladh.

An rud a thugann an Aire goid air, creideann daoine eile gur saibhriú teanga é go mbeadh teangacha eile ag fáíl focail ar iasacht uaidh.   In áit don Aire bheith ag iarraidh na scoilte a dhaingniú, nár cheart do bheith ag baint úsáide as ‘craic’ le léiriú do dhaoine go bhfuil an Ghaeilge agus an Albainis Uladh mar chuid dá gcomhoidhreacht chéanna?    Go deimhin, d’fhéadfá go mbeadh an cur chuige sin ag teacht go h-iomlán leis an mhóid a thug sé mar Aire an chéad lá go mbeadh sé chomh diograiseach céanna i leith gach chuid den phobal agus é i mbun a chúramaí.

Tá sé fánach domsa, is dócha, bheith ag iarraidh súile an Aire a oscailt faoi chomh craiceáilte – nó crackáilte – is atá a chur chuige.  Ní h-amháin go bhfuil sé crackáílte ach tá sé dainséarach.   Is é an Aire McCausland an Aire is dainséaraí, dar liom, ó thaobh todhchaí an Tuaiscirt.   Má eiríonn leis a mheon aigne a chur i bhfeidhm, beidh an scoilt seicteach daingnithe go buan ó thuaidh.

Ní h-é nach dtuigeann an Aire an méid seo.  Ar thrachtaireacht eile dá chuid, léiríonn sé go tuisceanach an léargas atá aige ar an chaidreamh idir an dhá chultúr ó thuaidh.    Ar ndóigh creideann seisean go bhfuil sé ag díriú ar spotsholas ar mhíthuiscint dhuine eile, sa chás seo Monica McWilliams, seachas ag cur a thuairim scoilteach féin i láthair an phobail.  Leag Monica a méar ar an bhfadhb in oráid a thug sí deich mbliain ó shin:

Closer to home the unionist-nationalist divide still remains strong. Perhaps one of the saddest developments in recent years is how cultural identity has been used to exacerbate this divide. It is doubtful if either Cuchullan (sic) or Douglas Hyde would have recognised the cultural battles that are taking place in their name. Faced with an increasing Irish language and cultural hegemony, Unionists have responded with an inflated Ulster-Scots identity, that they police in terms of parity of financial and esteem equity. This is the ‘black pig’s dyke’ defensive mentality in practice.

Tugann an Aire freagra ar seo ina bhlag ag rá do:

(1) She ignored the fact that the Gaelic revival at the end of the 19th century, led by men such as Douglas Hyde, gave rise to Irish cultural nationalism.

Niorbh aon ‘náisiúnaí’ chultúrtha é Dubhghlás de hIde sa tslí atá luaite ag an Aire.  Ba dhuine é a ghlac seasamh laidir in éadan polaitiú na teanga, ach sin rud nach dtuigfeadh Nelson atá ar a sheacht dicheall a pholataíocht a bhrú anuas ar chultúr agus ar theanga na Gaeilge.

(2) She referred to an ‘increasing Irish language and cultural hegemony’. The word hegemony means ‘dominance, especially by one social group over others’.

Tá’s ag an saol mór nach bhfuil an Ghaeilge ag imirt cos ar bholg ar chultúr ar bith, gur teanga agus cultúr ‘ar an imeall’ í ina dtír dhúchais féin.   B’fhearr linn nach amhlaidh a bheadh – ach sin mar atá.

(3) She also said that there was ‘an inflated Ulster-Scots identity’. In fact there is nothing inflated about an Ulster-Scots identity. It is an important part of our cultural diversity and a significant strand in our cultural history.

Is cinnte gur cuid tabhachtach dár n-éagsúlacht agus stair chultúrtha í an Albainis Uladh agus an cultúr a ghabhann leis an teanga.  Ach ní h-ionann sin agus a rá nach bhfuil sí ‘ataithe’ nó, dar liomsa, curtha as a riocht ag polaiteoirí ar nós Nelson agus iad sa tóir ar chultúr a sheasfadh an fhód leis an Ghaeilge.   Níl aon chinnteacht ann gur teanga ‘Aondachtach, Protastúnach’ í an Albainis Uladh, fiú má ghlacann tú gur teanga í sa chéad dul síos.   Is é sin ‘bréag mór’ na hAlbainis Uladh.

Tá bréag beag an Boord  faoi chaibidil san Irishman’s Diary ag Frank McNally.   De réir dealraimh tá ‘fada’ na Gaeilge á úsáid in ainm an Bhoird ar shlí nach bhfuil bunús dá laghad leis.

Since that body was set up under the Belfast Agreement, I had always been curious about its use of the accent on the E in “Ulstèr”. So while interviewing the agency members later, I asked what effect it had on the word. And I was rather surprised when a member of the delegation admitted candidly that it had no effect: “We just thought it looked good”.

At the time, I was inclined to agree that it did look rather fetching. And that, what with its distinctive leftward slant, it nicely mirrored the accent used on the North’s other minority language, with which Ulster Scots compete for funding.

Níl aon cleas nach n-úsáidfear sa chogadh chultúrtha seo atá á fhearadh ó thuaidh, is cosúil.

TUIL 2 – Beidh £20m agam don Ghaeilge ar an taobh…..

Is iomaí uair a cheannaigh mé, is oth liom a rá, iasc doimhin fhriochta agus bataráilte ar Bhóthar Bhaile Andarsan.  Ba iad King Cod ar an gcúinne le bóthar Fionn Achaidh an áit ab fhearr, dar liom.   Píosa troisc agus sceallóga ar an taobh.   Cuireann an méid a tharla don Ghaeilge ag Caislean Cromghlinne an méid sin i gcuimhne dhom.

Is cosúil gur mhúscail mo cheisteanna faoin Ghaeilge bheith ar easnamh ó Chomhaontú an Titanic rud éigean i gcoinsias nó i gcuimhne Gerry Adams.   Nó seo chugainn féirín brea ar Lá Fhéile BhailíntínTá sé á thuairisciú ar Nuacht 24 freisin –  ní fhaca mé inné é ach thug mé é faoi ndeara ar maidin inniu.

I am pleased to be able to reveal that Gordon Brown has committed the British government to carry on funding the Irish Language Broadcasting Fund for a further four years after 2011, and will provide resource to continue the development of Irish language infrastructure. The resource, including the extended funding for the Broadcast Fund will amount to £20 million.

Given that this is not coming out of the Executive budget this is a welcome development.

Is é seo an ráiteas is iomláine le fada ó Gerry Adams nó pearsa ar bith ó Shinn Féin faoin Ghaeilge.    Bhí sé ag teastáil go géar nó glacaim leis nach mise amháin a bhí ag cur brú ar Uachtarán Shinn Féin soiléiriú a dhéanamh ar chúrsaí maidir leis an nGaeilge agus cad a tharla di sna cainteanna i gCaislean Cromghlinne.

An léamh atá agamsa ar an scéal, go bhfuil SF ag iarraidh anois an margadh a deineadh ansan a dhíol lena tacadóirí an pháirtí agus go bhfuil siad ag cur na ceisteanna céanna is atáimse.   Agus mar sin, tá ceannairí SF ag iarraidh a chur ina luí ar a dtoghcheantar nár dhein siad leithcheal ar an dteanga, mar a ceapadh de bhrí ná raibh an Ghaeilge luaite sa Chomhaontú féin.

Tugann sé sasamh dom gur cosúil gur mise an chéad duine sa bhlagasféar a chuir na ceisteanna seo ar Uachtarán SF agus gur cosúil gur freagra ar mo cheisteanna atá sa raiteas is deanai uaidh.   Thug mé faoi ndeara go bhfuil mo shean chara Máirtín  O Muilleoir ag cur fáilte roimh an fhorogra ar maidin ar a bhlag féin. Glacaim leis gur ghlac sé mo chomhairle agus gur iarr sé ar iriseoir óg ar a fhoireann ceist a chur ar Gerry faoin méid a baineadh amach don Ghaeilge sa Chomhaontú, tar éis nár luadh é olc nó maith sa Chomhaontú féin.

Tuigim go maith, áfach, gur beag creidiúint a bheidh ag dul dom as sin nuair a bheidh na boic mhóra ag seasamh ós comhair na gceamrai.

Ar ndóigh ní seo an chéad uair a tharla seo.   Cúpla mí tar éis do Lá Nua, le linn dom bheith im eagarthóir, ceisteanna crua a chur ar Shinn Féin, mar gheall ar an easpa freasúra ón bpáirtí nuair a fhogair Edwin Poots go mbeadh deireadh leis an gCiste Craoltóireachta i 2009, bhí eigeandáil nó mion eigeandáil ó thuaidh.  Theastaigh ó Ian Paisley eirí as mar Chéad Aire agus bhí Peter Robinson roghnaithe ag an DUP teacht i gcomharbacht air.  Ach níl sé chomh h-éasca le sin.    Bhí ar Shinn Féin toilliú agus mar éiriú ar an gcomhghéilleadh, fuair an pháirtí trí bliana sa bhreis don gCiste Craoltóireachta agus sheas Gordon Brown an £6m as Statchiste na Breataine.

Cad é an ceacht atá le foghlaim uaidh seo?  Má chuirtear brú ar pholaiteoirí, déanfaidh siad geilleadh sa dheireadh mar tá siad ag brath orainn dá gcuid cumhachta.   Ní féidir leo bheith beo gan tacaíocht uainne.

Ar ndóigh, deirtear ar Bhlag Gerry Adams go bhfuil Gordon Brown tar éis toilliú don deontas is déanaí.   Ach ní bheidh a fhios againn go bhfuil sé amhlaidh go bhfeicimid dath an airgid.  An chéad rud is gá a dhéanamh ná seiceáil le Oifig Gordon Brown féin go bhfuil sé tar éis toilliú don mhargadh seo.

Tá gá le seo nó dúradh seo i mblag Gerry faoin dearcadh a bhí ag oifigigh Rialtas na Breataine agus Rialtas na hÉireann i leith Comhaontú Chill Rimhinn.

The St. Andrews agreement is an international agreement between the two governments.

Both governments are guarantors. Under existing legislation the British government can compel the DCAL Minister to act as required to fulfil the British government’s commitment on Acht na Gaeilge. Failure to do so would place the British clearly in default. Incredibility when Sinn Féin highlighted this some Irish government officials responded by suggesting that St. Andrews is not really an international agreement in the real sense.

If you check the statements of the Taoiseach and the British Prime Minister when they came to Hillsborough there is no mention of Irish language rights whatsoever.

Similarly in their statement released by them when they left the talks two nights and three days later there is no mention of the Irish language.

The Taoiseach did raise this issue eventually but that was only after Martin McGuinness and I had a blazing row with him and Gordon Brown.

The DUP obviously didn’t want to deal with these matters at all but they certainly know that important issues like this are not going to go away.

Níl na ceisteanna imithe go fóill.  Tá gá le dearbhú ó Ghordon Brown go seasann an mhargadh seo agus teastaíonn uaim dath an airgid a fheiceáíl.  Anuas ar sin, níl sa £20m seo ach éarlais.  Níl ann ach an chéad gála – nó tá gá le tacaíocht leanúnach agus méadaitheach don Ghaeilge le go mbeadh áit mar is ceart ag cultúr na nGael ó thuaidh.

Is cuma liom cén pháirtí nó cén Rialtas a bhaineann seo amach.  Is ceist pholatúil í ceist na Gaeilge, gan amhras, mar go mbaineann sé le gach focal ónár mbéal.   Tá sé chomh bunúsach le sin.

AGUISIN: Agus mar gheall ar an airgead don Ghaeilge, is cosúil go bhfuil feirín ann freisin do lucht Albainis Uladh. De réir tuairisc an BBC, is cosúil go mbeidh Ciste Craoltóireachta Albainis Uladh ann freisin, ciste ar fiú £5m é.    De réir na tuairisce céanna, shéan SF gurmargadh ar an taobh’ abea an margadh a deineadh i gCaislean Cromghlinne.

An gcreideann sibh sin? Conas, mar sin, go raibh argóint fiochmhar, de réir Gerry Adams féin, ag Gerry agus Máirtín le Brian agus Gordon i gCromghlinn, más amhlaidh go raibh an margadh seo á mhargáil le roinnt míonna?
.

TUIL=Tactical Use of Irish Language ar an Late Late Seó

Ní h-é seo an chéad uair do Gerry Adams bheith páirteach ar an Late Late Show – ach bhí blas difriúil ar an ocáid an iarraidh seo.   Roimhe seo, bhí an cosmhuintir ag tacú le hUachtarán Shinn Féin agus é ag tabhairt aghaidh ar an mbuainíocht.  An uair seo, is stataire náisiúnta agus idirnáisiúnta é Gerry Adams, is cuid den bhuainíocht é, tá sé i bhfad ón gcosmhuintir anois, in ainneoin an oiread is a dheineann sé iarracht a mhalairt a thabhairt le fios.

An chéad rud as a bhéal, tar éis a chur Ryan Tubridy i láthair é, ba faoin Ghaeilge é.   Teachtaireacht a bhí caillte, cheapfá, ar an slua sa stuideo, ach mhothaíos go raibh sé ag iarraidh labhairt leis an gcosmhuintir arís, chun a chur ina luí orthu ná raibh sé tar éis dearmad a dhéanamh den Ghaeilge – mar a dhein de réir gach dealramh is tuairisc – sa Chomhaontú ag Cill Rimhinn, Comhaontú an Titanic mar a thugaimse air.

An gcreideann éinne go bhfuil seo ina chomhartha go mbeidh SF ag díriú ar cheist na Gaeilge anois le dúthracht agus ls diograis?  Nó an gceapann siad gur sampla é seo de ‘TUIL’/Tactical Use of Irish Language?

Ag tús na seachtaine seo phostáil mé roinnt cheisteanna ar bhlag Gerry ag fiafraí cad a tharla don Ghaeilge ag na cainteanna.    Tá sé tuairiscthe ó shin ar Nuacht 24 go bhfuil Uachtarán SF ag lorg cruinnithe le Gaeilgeoirí an Tuaiscirt chun a mhíniú cad a tharla maidir leis an teanga ag na cainteanna agus an bealach chun tosaigh a phlé.    Ní bhfuair mé freagra ar feadh roinnt laethannta ach inné thug mé faoi ndeara go raibh an méid seo curtha leis an dteachtaireacht ó Gerry a spreag mo cheist an chéad lá.    An lá sin, ní raibh tagairt don Ghaeilge de réir mo chuimhne.  Inné, bhí an méid seo ann:

Agreement has also been reached on a process to progress the outstanding issues arising from the St. Andrews Agreement and this clearly includes the rights of Irish language speakers.

It was the Shinners who put Acht na Gaeilge on the table at St Andrews and this Blog is confident that the rights of Irish language speakers will be advanced in the time ahead. This Blog would have liked more progress on language rights. That’s one of the reasons I called the agreement a staging post.

There should be a draft strategy on the Irish language before long. The focus then will be to make this viable; with clear objectives and timeframes, and the inclusive involvement of Gaeilgeoirí to figger all this out. There is also more work to be done by the two governments in tandem with the Executive fulfilling its responsibilities to uphold the rights of those of us who wish to live our lives through our own language.

Arís tá sé doiléir agus níl aon amscála luaite leis an obair seo, agus ní mar a chéile sin leis an sceideal beacht agus cruaigh atá luaite le réiteach ceist na bparáídeanna agus eile.  Ní doigh liom gur leor é.

Cad a cheapann sibh?

Dar liomsa gurb é ‘TUIL’ an polasaí Ghaeilge atá ag Sinn Féin.    Sin a bhí ar chúl na ‘cúpla focail’ ag Martin McGuinness ag an bpreas ocáid agus an méid a bhí le rá ag Gerry Adams aréir ar an Late Late Show.