Cartlanna Clibe: Gaeilge na hAlba

An Prionnsa Searlas – ‘Gile mear’ na Gaeilge?

“I would suggest Gaelic, like any other language or culture, belong to all the people and communities of a nation whether or not they’re actively involved with it.”

Seo a bhí le rá ag an Prionnsa Searlas, comharba Rí Theaghlach na Breataine, agus é ag caint inné ag an Mod i dTuaisceart Albain.   Anois ní ghlacann sé morán samhlaíochta an ceangal a dhéanamh idir an dearcadh tuisceanach seo i leith teanga na nGael in Albain, mar atá níos lú cainteoirí Ghaeilge ná mar atá sna sé chontae i dTuaisceart Éireann, agus an dearcadh atá i réim sa chúinne thoir thuaidh den oileán seo.

Cad faoi iarracht eile an Oireachtas a reachtáil i mBéal Feirste – an chéad uair ón sar fhéile a reachtáladh ann i 1997 (agus tá’s agam go mbeidh cuid agaibh nach mbeidh ag teacht leis an gcur síos sin ach bíodh agaibh, bhí mé ann agus ba mhór an spórt é!)  – agus an uair seo, cuireadh a thabhairt don Phrionnsa Searlas é a oscailt?

An bhfuilim ag déanamh ‘John Bruton’ díom féin má deirim gur mó a dhéanfadh a leithéid chun tost a chuir ar leithéidí Nelson McCausland agus a chomh dhúramaín?  Ní dócha go dtarlóidh sé mar gheall ar an dhaorsmacht atá ag fórsaí coimeadacha ar ghluaiseacht na teanga sna réimsí ina ndeintear cinntí dá leitheid – ach creidim gur fiú an diospóireacht a chur ar bun.

Go dtí seo, ba bheag mo mheas ar an bPrionnsa Searlas, ceannasaí na reisiminte a rinne an scrios i nDoire ar Dhomhnach na Fola.  Ní athraíonn sé mo dhearcadh i leith an fhir morán cé go gcaithfidh mé a rá go bhfuil an ráiteas atá déanta aige úsáideach do chúis na Gaeilge ó thuaidh, ach an úsáid ceart a bhaint as.

Bhí os cionn 2,000 i láthair do cheiliúradh POBAL ag an deireadh seachtaine

Agus sinn ag caint ar mhuintir an Tuaiscirt agus a bhfeachtas leanúnach, bhí ceiliúradh an Domhnach seo chaite i Margadh Naomh Sheoirse i mBéal Feirste ar ghluaiseacht na Gaeilge ó thuaidh.   Roghnaigh siad an lá b’amharaí – 10/10/10 – don cheilíuradh seo ach b’é an cheathrú bhliain aithris a bhí ann ar Chomhaontú Chill Rimhinn, an phíosa phaipéar sin a shínigh na mór phairtithe ó thuaidh agus an dhá rialtas ag geallúint go solúnta, inter alia, go mbeadh Acht Ghaeilge ó thuaidh.   Ar ndóigh nior tharla faic chun an gheallúint sin a chomhlíonadh ó shin – bualadh bos do Shinn Féin, an SDLP, an DUP agus an UUP agus, ar ndóigh Rialtais na hÉireann agus na Breataine…  Ní h-é gur duine mé a thacódh le cairt mhaorláthach eile ar nós ‘Acht na dTeangacha Oifigiúla’ ó dheas – ach tá gá le h-aitheantas dlithiúil don teanga ó thuaidh.