Cartlanna Clibe: Domhnach na Fola

Domhnach na Fola 1972

Domhnach na Fola   Eanair 1972

Le Dónal  Ó Liatháín

Mar  a shníonn an Fheabhail go leatha, go ngéilleann sí don ghlas-mhuir,

Thárla slad-mharú an Eanáir san bhliain a seachtó dó

Nuair a ghluais an slua gan airm ar mhór-shiúl d’éileamh cearta

Is i nDoire teann na bhfallaí d’ardaíodh an gleo.

I mbarr Shráid Liaim do scaipeadh iad ag uisce ‘s gás an airm

Is go taobh an Bhogaigh treasna do chúlaíodar gan treoir,

Ach na ndiaidh fé luas na Paras is ar Chearnóig chéasta Rossville

Triúr déag fé lamhach gan taise fagadh marbh ar an bhfód.

Ba dhubhach Dé Luain an baile is a muintir suaite creachta,

Ag roinnt na gcorp mbocht stracaithe is a a n-ardú ‘bhaile leo;

Is an Céadaoin duair a lean é, ba thomhaiste trom an fhearthainn,

Is na sléibhte i gclúid fé mhairg i ndluth bhrátaibh ceoidh.

San reilig thuaidh cois caladh bhí brón ar Ghaeil is fearg

‘S do cháíneadar na barbair a scaoil na urchair leo,

Ach ní thógann caint ná paidir ón mbás arís na mairbh

Mar le spórt an tsaoil táid scártha is ní fhillfidh chughainn go deo.

Go dtóga Críost gach anam díobh ‘na líonta lána casta,

Go gleanntaibh árd na bhFlaitheas go brách i measc na naomh;

Is más toil Dé go leanam iar ar bhóthar cruaidh na staire,

Nach fearr an bás tá fearúil ná náir’ ós comhair an tsaoil;

An bhfuil leigheas ach bás nó gaisce is cuirp ‘na línte leagtha;

An bhfuil aon cheart do lagaibh gan lámhach gunnaí is piléar?

Nó an mbeidh sa chré ‘na bhfairis, ó Gaeil is Gaill ‘na sreathaibh

Sula scaoilfear snaidhm na staire is go mairimíd fé shéan.

Seo dán a chum m’athair go gairid tar éis an slad cois Feabhail ar 30ú Eanáir 1972.   Tá sé tabhachtach go bhfuil Rialtas na Breataine ag glacadh leis anois gur dhein saighdiúirí na Breataine slad-mharú ar an lá sin a d’fhag 13 shibhialach neamh armtha ó Dhoire marbh agus ceathrar deag gonta, duine amháin acu san a fuair bás ina dhiaidh sin óna ghonta.

Gan amhras, ní raibh aon ghá do Rialtas na Breataine £200m a chaitheamh chun teacht ar an dtuiscint sin – bhí a fhios acu go maith cad a thárla ach rinneadh dráma mór costasach den rud ar fad.     Agus cé mhéid uair a raibh cinnlínte i nuachtáin na Breataine agus nuachtáin in Éirinn freisin ag caoineadh ‘an cur amú airgid’ ar an bhFiosrúchán seo amhail is ná raibh luach ar bith ar bheatha na ndaoine a maraíodh ar an lá agus a cailleadh ina dhiaidh sin?

Suaimhneas sioraí d’anamacha na marbh.