Cartlanna Clibe: Ceol 10

An Poc Ar Buile – an amhrán is measa ar Ceol 09?

Tá’n eagrán is déanaí de Nuacht 24 ar fáil agus tá go leor sna scór leathnaigh sa nuachtán seachtainiúil saor ó dheontas seo, mar a bhionn gach seachtain. Tréaslaím le hEoghan Ó Néill agus a fhoireann as a gcuid oibre.

Ach cad é seo sa léirmheas ag Gráinne Nic Fhearraigh ar Ceol 09? Bhí mo léirmheas féin anseo cúpla lá ó shin. An bhfuil sí ag caitheamh anuas ar An Poc Ar Buile, an amhrán is clúití riamh a scríobhadh i nGaeilge?

Seo a deir sí ina léirmheas:

”Ach leis an fhírinne a dhéanamh, bhí mé meallta leis na traiceanna direannacha. Ó traic 11 (Ham Sandwich – Click Click Boom Boom) ar aghaidh, is laige na h-amhráin, rud a tharlaíonn go minic ar dhlúthdhioscaí na saolta seo dar liom. Is minic a chuirtear isteach amhráin mar ‘fillers’ agus tá mé den bharúil go bhfuil lorg de sin ar Ceol 09.

Más sin mar atá, is íonadh gur choinnigh siad an t-amhrán is measa go dtí an deireadh! Cuireann sin isteach orm go mór. Cad é atá i gceist agam? John Spillane agus ‘An Poc Ar Buile’. An ag magadh atá tú, a mhic! Ar dhluth dhiosca pop. Ní thuigim é. Tá sé as áit, aisteach, agus thar a bheith sean aimsearthale taobh Duke Special agus a leithéid, is cuma gur leagan nua John Spillane atá ann. Ní oireann sé do Ceol 09!”

Ní lia duine ná tuairim. Agus is maith an rud é go bhfuil an leirmheastóir seo sásta tuairim a nochtadh atá dúshlánach agus nach bhfuil eagla uirthí sonc a thabhairt do bhá bheannaithe na Gaeilge!

Ag an am chéanna, ba cheart a lua gurb é ‘An Poc Ar Buile’, dá olc é, an t-aon amhrán ar Ceol 09 nach aistriúchán a bhí ann. Cinnte is ‘golden oldie’ é agus níl morán difiriúil i leagan John Spillane ón leagan a bhí ag Seán Ó Sé sna 60í. Agus tá Seán Ó Sé ag canadh sa leagan seo freisin. Ní mór a lua freisin go raibh An Poc Ar Buile ar an albam ‘Irish Songs We Learned At School’ a d’eisigh John Spillane roimh na Nollag agus a dhíol na mílte coipeanna, tuairim is 40,000, an díolachán is mó d’albam Ghaeilge riamh creidim.

An dea smaoineamh amhrán ón albam seo a chur ar Ceol 09? An meallfaidh sé an phobal, seachas an 40,000, Ceol 09 a cheannach ar mhaithe leis An Poc Ar Buile agus na h-amhráin eile ar Ceol 09 a bheith acu nó an gcuirfidh sé daoine ó dhoras mar go bhfuil 40,000 tar éis an albam ISWLAS a cheananach agus nach mbeidh fonn ar chuid acu, atá fonn léirithe acu albam Ghaeilge a cheannach, díol as An Poc Ar Buile faoi dhó. Gan amhras níl ann ach amhrán amháin le taobh breis is dosaen amhrán pop eile i nGaeilge. Nior cheart go gcuirfeadh sé isteach ar dhíolachán.

Bhuel tá an dhá albam agam. Agus is dócha go bhfuil an dhá albam ag go leor Gaeil eile ar mhaithe gur i nGaeilge atá an dhá albam. Ar ndóigh is fiú an dhá albam a cheannach mar go bhfuil siad beirt go maith ó thaobh an cheoil de an oiread is go bhfuil siad go maith ó thaobh an cheoil de.

Ach b’fheidir go bhfuil gá le treo úr a léiriú i Ceol 10. Cén fath nach mbeadh an albam sin lán le h-amhráin nua chumtha i nGaeilge nach bhfuil ar fáil i mBéarla ar chorr ar bith? Cén fath nach gcuirfí meitheal scríobhneoirí is ceoltóirí le cheile chun dosaen nó níos mó amhrán a chumadh anois a bheadh á cheol ag leithéidí Fiach, Cathy Davey, Camille O’Sullivan, Duke Special, Eddi Reader is eile, amhránaithe is bannaí a bheadh i mbéal an phobail.

Cén fath nach mbeadh amhrán ó Ceol 10 ar bharr chairteacha na singlí? Nach mbeadh sé ar an fhreagra is fearr ar An Poc Ar Buile atá as alt le Ceol 09 go mbeadh amhrán Ghaeilge eile ar bharr na gcairteacha – nó ins an Barr 10 ar a laghad – i 2010?

Ar ndóigh tá tosc amháín le cur san áireamh nach bhfuil curtha san áireamh go dtí seo, is é sin go bhféadfadh tograí ar nós Ceol 10 bheith i mbaol de bharr ciorruithe an Fhorais ar Chonradh na Gaeilge. Níl a fhios sin agam go cinnte – níl ann ach tuairimíocht. Fagfaidh mé faoi leitheoirí a mbarúil a thabhairt faoin fhiúntas a bhaineann le caiteachas ar leitheidí an Fhorais seachas ar thograí ar nós Ceol 10.

Ceol 09 – an léirmheas

ceol09Le cúpla lá anuas, táím ag éisteacht leis an albam nua, Ceol 09, agus caithfidh mé a rá go bhfuil sé ag dul i bhfeidhm orm – go deimhin is brea liom é. Táim tagtha in aois go mbím ag déanamh íontais nuair a aithním amhrán ar an raidió – an rud is annamh is iontach.

Ar aon nós, tá sé mar bhua ag Ceol 09 go bhfuil amhráin ann a aithneofá iad óna leaganacha Bhéarla. Ach b’fhearr liomsa an bunleagan Ghaeilge!

Agus an saoire gairid Chásca ag teacht chun deiridh, bhíos istigh ag faire ar an dteilifis agus thosnaigh clár ceoil. De ghnath ní chuirim m’am amú leo ach bhí John Kelly á chur seo i láthair agus bhí Neil Hannon agus Duke Special aige mar aoíanna. Bhí beagán de dhráma ann – nó bhí an bheirt acu – agus John Kelly freisin – ag iarraidh a chur ina luí orainn go raibh an bheirt cheoltoir/chumadóir seo in adharca a cheile agus ná raibh meas ag duine ar cheol nó ar phearsantacht an duine eile. Seafóid gan amhras – ach bhí sé spraoiúil agus b’aoibhinn an méid sin i séasúr na gruamachta.

Ba uirlís stáitse an gheaitsíocht seo chun ceol na beirte a chur inár láthair. Agus bhí sin thar a bheith taithneamhach. I measc na n-amhráin a cheol Duke Special, bhí Tochailt Uaighe Ró Luath – Digging an Early Grave. B’é an leagan Bhéarla a cheol Duke Special.

Ait go leor b’shin ceann de na h-amhráin a bhíos ag éisteacht leis ar mo iPod le linn na deireadh seachtaine. Chuala mé i nGaeilge i dtús baire é. Níl sé chomh maith i mBéarla – cé nach bhfuilim cinnte go n-aontódh na poilíní teanga liom.

Amhrán eile ar aithníos ar an albam, Sna Bróga Seo a bhí á chanadh ag Camille O’Sullivan. Amhrán é seo a chum Kirsty McColl, suaimhneas sioraí di, agus thaitin sé liom go mór mar ar thaitin cuid is mó de shaothar Kirsty.

Ar aon nós tá leagan Camille O’Sullivan ana dhílis do leagan Kirsty cé go gcuireann an Chorcaíoch a crut féin ar an amhrán freisin. Ar fheabhas.

Tá ‘An Ghrá Um Leonadh’ – aistriúchán ag Liam Mac an Iomaire ar ‘Falling Slowly’ – ar an chéad amhrán ar an albam agus is é ‘Swell Season’ atá á canadh. Nó buaiteoirí an Oscar iad féin, Glenn Hansard agus Marketa Irglova. Aistriúchán fileata é seo ar amhrán gleoite – cé ná raibh sé ina amhrán a thógfadh do chroí ná baol air.

Le déanaí, i gcomhthéacs eile agus ar shuíomh eile, thug trachtaire gan ainm ‘óinseach’ orm. Amadán an focal cheart, a chara! Ach tá ‘Óinseach’ ar Ceol 09 ina amhrán phop chomh maith is a chuala mé le fada. Maith sibh Saccarde!

Tá Paddy Casey ar Ceol 09 agus tá ‘a chuid’ ar thaispeáint ann go snásta!

Is brea liom ‘Tri Bliana d’Aois- Ag Eirí Mór’ le Noelie McDonnell. Aimsíonn an amhrán seo soineantacht agus spraoi an phaiste ag an aois sin agus tá’s agam sin mar go bhfuil iníon agam féin, Danú, atá an amhrán seo déanta di, ceapaim. Ach is mise a Daidí agus dhéarfainn sin nach ndéarfainn!

Gan amhras tá mo ‘phartypiece’ féin ann freisin – An Poc Ar Buile. Is iomaí uair a rinne mé dochar don Phoc agus mé amuigh i mBéal Feirste. Níl an t-éileamh céanna ar mo leagan i Múscraí cé go bhfuil sé canta agam uair nó dhó! Ar eagla na míthuisceana, is iad John Spillane, Seán Ó Sé agus Peadar Ó Riada atá á chanadh anseo.

An rud is mó ar féidir liom a rá faoin albam seo go bhfuil gach amhrán níos fearr ná a cheile agus go bhfuil sé á sheinm agam faoi láthair agus go gceapaim nach dtuirseoidh mé de go ceann tamaill mhaith.

An gcaithfimíd fánacht bliain eile go dtí 2010 le h-aghaidh an chéad Ceol eile? Sa deireadh thiar tá talann ár n-aistritheoirí á úsáid go foirfe! Agus tá sé go deas éisteacht le Eddi Reader, bean a bhí aithne agam ar a cuid ceoil ón am go mbíodh sí ina h-amhránaí le Fairground Attraction ag canadh an amhrán clasaiceach sin, Perfect, i nGaeilge. Níl aon amhrán ar an albam seo nár thaitin liom.

Maith sibh Conradh na Gaeilge, Orla Nic Suibhne, Seachtain na Gaeilge is gach duine a bhí páirteach sa bhfiontar seo. Nara bhfada go gcloisfimíd uaibh arís!