Cartlanna Clibe: BBC

Banríon Shasana, Eilís II, ag tabhairt omóis dár laochra sa Ghairdín Chuimhneacháin.

Radharc stairiúil…..

Banríon Shasana, Eilís II, ag tabhairt omóis dár laochra sa Ghairdín Chuimhneacháin, de réir mar a léiríodh é ar shuíomh nuachta an BBC.

Cad a cheapfadh ‘The Boys of Kilmichael’ faoina leithéid de radharc? Banríon Shasana, Eilís II, ag tabhairt omóis dóibh agus dá gcomhleacaithe ar fad a throid ar son saoirse na hÉireann in Eirí Amach na Cásca, Cogadh na Saoirse agus na réabhlóidí éagsúla roimhe sin.

Má tá cumhacht ag íomhánna, tá cumhacht ar leith leis an íomhá seo nó chrom Banríon Shasana a ceann agus í ag tabhairt omóis do na laochra a throid ar son ár saoirse (fiú nár bhain siad saoirse amach don tír iomlán) agus cuid mhór acu ar áirigh réamhchomharbaí Eilís II mar chomhionann Osama Bin Laden an lae inniu.

Ní h-amháin sin ach is in Aerfort Mhic Easmainn i mBaile Uí Dhónaill láimh le Baile Átha Cliath a thuirling an eitleán ar a raibh Cheann Stáit na Breataine. Is in omós Ruairí Mhic Easmainn a h-ainmníodh an aerphort seo – cé nach bhfuil sin luaite i dtuairiscí an BBC – an Ruairí Mhic Easmainn céanna ar a bronnadh ridireacht trath as a sheirbhís sa Chongó agus a chroch na Sasanaigh i 1916 as ‘tréas’ le linn an Chogaidh Mhóir.

Bí ag caint ar shiombalachas. Ach mar a dúirt an t-é a ndúirt, ní féidir siombail a ithe! Ní bheathaíonn siad na braithre.

Ar ndóigh bhí léirsithe i mBaile Átha Cliath inniu, agóid amháin ag Eirigi agus iad ag déanamh amadáin díobh féin. Stócaigh óga le postaeirí ag fógairt ‘British out of Ireland’ agus na buachaillí céanna ag caitheamh léinte na gCeilteach agus Manchester United. Bhí cuma ólta ar chuid acu freisin.

Bhí léirsiú ag Sinn Féin freisin agus shaor an pháirtí 1000 bhalún dhubh mar chomhartha shiombalach faoi ról na Breataine in Éirinn agus, go h-áirithe, buamáil Bhaile Átha Cliath/Múineacháin, uafás a tharla 37 bliain is an lá inniu agus ina bhfuil amhras mhór go raibh fórsaí na Breataine, na Banríona, páirteach ann.

Tacaím le na h-iarrachtaí atá ar bun an fhírinne maidir leis an mbuamáil seo a thabhairt chun solais. Creidim go raibh lámh ag na Sasanaigh ann, an t-uafás ba mhó le linn na dTrioblóidí ar fad, ár inar maraíodh 34 duine ar an lá amháin.

Ach creidim nach féidir le Sinn Féin an chás a dhéanamh ar son na fírinne a thabhairt chun solais sa chás seo nuair atá pearsaí sa phairtí céanna ag ceilt na fírinne ar sladanna ina raibh na daoine sin páirteach iontu – leithéidí Aoine na Fola i mBéal Feirste, buamáíl Ostán La Mon is go leor maruithe eile.

Creidim go bhfuil meascán mearaí ar Shinn Féin faoin gcuairt seo. Nuair a thagann an Banríon ar chuairt go dtí an chuid den tír atá ó thuaidh den teorainn, ní bhacann siad leí. Ní bhionn agóid nó leath agóid ann faoin gcuairt. Anseo ó dheas tá gach deis á thapú chun píosa bolscaireachta a dhéanamh. Go deimhin tá leas SF á dhéanamh ag an gcuairt seo. Ní h-aon íontas mar sin go bhfuil Gerry Adams idir dhá chomhairle ar an gcuairt, é ag maíomh i mí Feabhra go bhfuil an chuairt ró luath agus mí-adhúil. Ar an Satharn scrígh sé alt san Irish Examiner inar thagair sé do chomhoidhreacht na pobail éagsúla ar na h-oileáin seo, céim sa tre cheart. An lá céanna d’fhill sé ar dhearcadh mhí Feabhra. Anois tá siad ag agóidíocht in aghaidh na cuairte. An ag teacht nó ag imeacht atá an pháirtí – nó an bhfuil a fhios acu?

Tá tacaíocht níos leithne ag feachtas mhuintir na n-iosbartach a maraíodh ar 17 Bealtaine 1974 i mBÁC agus Múineahán agus beidh an cheist á phlé amárach nuair a chasfaidh an Taoiseach ar Phríomh Aire na Breataine.

Ní duine mé a thugann omós do rithe nó do bhanrithe. Is poblachtóír mé. Mar sin féin (ach ní mar Shinn Féin) creidim go raibh dignit agus meas – is comhmheas – san fháilte a fhearadh roimh Eilís II inniu. Bhí sé ceart agus cóir agus guím gach rath ar an gcuid eile den chuairt.

Tír an Amhrais

Séanann an Rialtas go bhfuil airgead á lorg acu - ach an gcreideann éinne ár Rialtas a thuilleadh?

Is cosúil go bhfuil an IMF agus Ciste Seasmhachta na hEorpa ag buaileadh ar an ndoras agus iad ag iarraidh airgead a thabhairt don Rialtas chun sinn a thabhairt as an sainn seo.   Níl an Rialtas ag iarraidh aon chabhairt mar measann siad gur féidir leo a lámha a chur inár bpocaí agus an t-airgead atá saothraithe go dian a bhaint dínn chun na billí a dhíol.  Is cosúil gur mhaith leo go n-íocfaí fiacha na mbanc, €50 billiún agus ag fás leis, agus ní miste leo más amhlaidh gurb iad na bochtáin, na pinsinéirí is an dream atá dífhostaithe, a íocfaidh as earráideacht na mbanc.   [Ní baol go n-íocfaidh laithreoirí RTÉ – iad san atá comhlachtaí idirnáisiúnta bunaithe acu chun a dliteanasaí cánach a laghdú taobh istigh den dlí – níos mó cánach!]

Ag an am chéanna tá na paratrúpaí – is é sin faoi cheannas an Fheisire d’Iarthar Bhéal Feirste, Gerry Adams – ag titim chun talaimh i gContae an Lú.  Cé a chreid, ocht mbliain is triocha tar éis an sléacht a rinne na paratrúpaí Briotanacha ar shráideanna Dhoire, go mbeadh reisimint pharatrúpaí ag na sealadaigh féin fán am seo?   Ar ndóigh ba ‘pharatrúpaí’ de chineal iad Bobby Sands (fear Chill Uaigh a sheas i bhFear Mánach/Deisceart Thír Eoghain agus a bhuaigh suíochán ann i 1981) agus Martin McGuinness ó Dhoire atá ina fheisire i Lár Uladh.

Tá daoine  a chreideann gur comhartha laige é an idirghabhail seo ag an tUasal Adams – ní fheadar.   Táim den bharúil go gcreideann Sinn Féin go bhfuil deis ann seasamh ceannaireachta a ghlacadh ó dheas mar gheall ar an easpa ceannaireachta atá ar fáil ó Fhianna Fáil, ach go h-áírithe, is na pairtithe eile freisin.   Má bhí aon am ann chun dul sa bhearna baoil, is é seo an am.   Is cinnte go gcuirfidh sé gaoth i seol na Sinn Féinithe agus, thar rud ar bith eile, taithníonn an ghaoth leo, bíodh sé ina seol nó ina n-aghaidh.

Le linn an ama sin, tá sé i gceist ag Fochoiste Chomhaireachta an Rialtais cruinniú a bheith acu ar an gCéadaoin, más fíor an meid a dúirt an tAire Carey sa Seanad an tseachtain seo chaite, agus an Dréacht Straitéis 20 Bliana don Ghaeilge a phlé ann.  Seans go mbeidh an leagan is deanaí – an dréacht is déanaí – á fhoilsiú acu sna laethannta i ndiaidh an chruinnithe sin.  Tá siad ag súil go sásóidh an fhoilsiú féin na Gaeil – agus ní gá éinne a bheith den tuairim go gcuirfear aon phioc den straitéis i bhfeidhm go luath.   Ní cuid de rún an Rialltais an straitéis a chur  i bhfeidhm nó na h-acmhainní cuí a chur ar fáíl do – is é Straitéis 20 Bliana an Rialtais i leith na Gaeilge scór bliain a chaitheamh ag cur agus ag cúiteamh faoin ‘straitéis’ agus mura mbionn gach Gael beo anois marbh faoi 2026 (fiche bliain ón am ar fhoilsíodh an Ráiteas Rialtais i leith na Gaeilge), beidh an chuid atá fagtha tinn tuirseach den chaint faoi agus ag bogadh ar aghaidh leis an gcuid eile dá saol.

Ní fheictear domsa, agus an IMF Is an CSE ag buaileadh ar an ndoras, go mbeidh aon rud substaintiúil mar thoradh ar chainteanna na bhfochoistí rialtais seachas tuilleadh caint.     B’fhéidir go mbeidh mé mícheart agus go gcruthóidh imeachtaí na seachtainí romhainn sin – ach táim in amhras.   Táim cinnte nach mise an t-aon duine amháin atá i dTír an Amhrais.

Um an dtaca seo anuraidh, nuair a fhoilsíodh an Dréacht Straitéis den chéad uair (sa tslí céanna a chaithfeá seana chnámh chuig do mhadra chun é a chiúnú, cheistíos cad as a dtiocfadh an t-airgead chun moltaí na straitéise a mhaoiniú?  Go fóill níl aon freagra faighte ar an gceist stuama sin – bhuel, seachas go bhfuil sé molta ag an Roinn Airgeadais maoiniú na Roinne Gaeltachta a ghearradh 70% níl aon freagra faighte.

Ag an am chéanna go bhfuil an Rialtas ag fógairt go bhfuil siad ar son breis forbartha sa Ghaeltacht, fágtar Udarás na Gaeltachta as an áireamh nuair atá cruinniú d’aisínteachtaí forbartha na tíre, FAS ina measc fiú, á thionól.  Ar a laghad tá an tUdarás ag cruthú postanna sa Ghaeltacht fiú is go bhfuil siad á gcailliúnt sa Ghaeltacht freisin.  Bhí fógra poist fiú ó chomhlacht atá tacaíocht Udaráis acu an tseachtain seo sa nuachtlitir a scaiptear timpeall ar Bhaile Mhuirne/Cúil Aodha.

Conas a thiocfaimíd as an sainn ina bhfuilimíd?    Creideann Terry Prone gur cheart Spíce Bhaile Atha Cliath a chur ó mhaith, morán mar ar cuireadh Colún Nelson ó mhaith na blianta fada ó shin.

While not suggesting paramilitary action against The Spike in order to create space for such an instructive monument, that lump of nothing has to go. The Army should blow it up as a symbol of how we got sense. Even if that sense came a bit late and because it was forced on us.

Creidim féin go bhfuil sé sin ina rogha nios fearr ná na moltaí a thiocfaidh go luath ó na ghnath amhrasáin a thuilleadh giorruithe a dhéanamh ar an nGaeilge mar nach bhfuil an teanga ‘úsáídeach’ faoi láthair.   B’fhéidir go ndeinfear giorruithe.   Gach seans go ndéanfaidh an Rialtas amhlaidh lá an Bhuiséid.  Seo an Rialtas atá praghas gach ní ar eolas acu (cé go gcreidim nach eol do na hAirí an phragas ar líotar bainne nó ar bhulóg aráin) ach nach bhfuil aon tuiscint acu ar luach rud ar bith.

Creidim féin go bhfuil sé in am do cheannairí na Gaeilge agus na Gaeltachta teacht roimh an Rialtais agus ráiteas a dhéanamh go poiblí go bhfuil luach leis an teanga – ní i dtéarmaí deontais – ach san pháirt atá aici sa phobal agus inár samhlaíocht agus go bhfuilimíd chun oibriú ar aghaidh ar bhealaí atá ag brath ar shamhlaíocht agus ar cheannródaíócht chun í a choimead beo inár bpobal féin agus go náisiúnta.   Cuma deontais ann nó as.    Is é sin ár ndualgas mar Ghaeil is mar Éireannaigh.

 

Raidió Fáilte ar an ngearr liosta

Ní raibh mé ann nuair a tháinig Raidió Fáilte, staisiún raidió phobal Ghaeilge Bheal Feirste, ar an aer den chéad uair sna 80aí – ach bhí mé ann nuair a athosnaíódh é i 2005. Bhí sé mar phribhléid agam bheith ag craoladh cláir oíche ann ar feadh i bhfad agus go deimhin bhíodh corr chlár agam le linn an lae freisin.

Ní fúmsa an scéal seo, áfach, ach faoi laochra is cheannródaithe ar nós Gearóid O Cairealláin, Eoghan O Néill, Fearghas O hIr, Maire Ní Fhionnachtaigh, Marcus O Cinnéide, Ciarán O Pronntaigh agus go leor eile – glúin nua ar fad atá tagtha in aibiocht ar an staisiún ó fhagas Bhéal Feirste.

Nuair a thosnaigh an staisiún bhí sé ag craoladh gan cheadúnas. Is cuimhin liom Gradam Aislinge a bhronnadh ar an staisiún bliain amháin (bhí ormsa seasamh isteach sa bhearna a d’fhag Brain Cowen, Aire Ghnóthaí Eachtracha na linne, nuair a thuig sé go mbeadh air gradam a bhronnadh ar staisiún a raibh ag craoladh gan cheadúnas ag an am.

Cé h-iad na Sasanaigh chun ceadúnas a thabhairt d’Éireannaigh bheith ag craoladh ar na aerthonta in Éirinn?

Ach seo sceal.  Tá an staisiún bradach – mar a bhí – anois luaite ar ghearrliosta ‘Staisiún na Biiana’ ag Féile na Meáin Cheilteacha.  Idir iad agus buaiteoir na bliana seo chaite, Raidió na Gaeltachta, BBC Raidió Cymru, BBC Radio Wales, BBC Raidio nan nGaedhal, BBC Radio Scotland atá an craobh seo.

Bronnfar an gradam agus gradaim eile ag an bhFéile a bheidh á reachtáil in Iúr Chinn Trá i mí Aibreán.

Tuigtear dom go bhfuil aighneacht seolta ag Raidió Fáílte chuig OfCom, Rialtóir Craolacháin na Breataine, ag cur an cháis ar son Staisiún Raidió do Phobal Ghaeilge na Sé Chontae.  Ba cheart go leireodh an ainmniúchán seo go bhfuil an cúram sin go maith taobh istigh de chumas Raidió Fáilte.

Ait go leor, nuair a labhair mé le Fearghas O hIr ar maidin, ní raibh an scéal faoi ainmniúchán a staisiún cloiste aige.   Is amhlaidh go bhfuil sé ró ghnóthach ag beartú chun tosaigh le pleananna uaillmhianacha eile.

Dá mbeadh raidió phobail mar seo ag gach pobal Gaelach sa tír, ní fada go mbeadh réabhlóid teanga againn sa tír ar fad.

Comhghairdeas freisin le Ronán Mac Aodha Bhuí as an ainmniúchán atá faighte aige le h-aghaidh an gradam do Laithreoir Raidio na Bliana.

Ronan Mac Aodha Bhuí

Cinnlínte as Gaeilge ar líne ag RTÉ

cinnlinteLe fada an lá táim ag gearán faoi easnamh ollmhór RTÉ maidir le nuacht ar líne i nGaeilge. Agus anois is cosúil go bhfuil siad ag beartú ar an cheist.

Is cosúil go bhfuil seirbhís cinnlínte – nó leath sheirbhís cinnlínte – ar líne ag RTÉ ó mhí Feabhra anuraidh.

Ar ndóigh is mór idir é agus an seirbhís atá ar fáil ag an BBC i nGaidhlig na hAlban nó sa Bhreatnais – ach is tús é. Ní gá do Chathal Goan agus a chomhleacaithe in RTÉ a cheapadh go bhfuilim iomlán sásta – ach ní mór creidiúint a thabhairt doibh as an leath chéim chun tosaigh seo….

Ba cheart a rá freisin go bhfuil creidiúint ag dul don Druma Mór nó léiríonn an seirbhís den scoth sin – atá píosa chun tosaigh ar sheirbhís RTÉ sa chiall is go mbionn scéalta iomlána i gceist seachas cinnlínte agus scéalta ó phobal na Gaeilge freisin – an méid ar féidir le blag gan acmhainní a dhéanamh i gcomparáid le craoltóir náisiúnta le buiséad na céadta milliún euro.

Ceisteanna a bheadh á chur agamsa cé chomh minic is a bhionn an suíomh seo á uasdátú nó nach bhfuil ann ach feasachán amháin in aghaidh an lae, seirbhís maslach i bhfirinne in aois seo na nuachta 24/7. Tugaim faoi ndeara, mar shampla,nach bhfuil aont tagairt sa mhéid atá ann agus mé á scríobh seo do scéal mór an lae, an €1.8m i ndamaistí a bronnadh ar Monica Leech as an leabhal a rinne an Evening Herald uirthí san Ard Chúirt inniu. Cén fath nach bhfuil an scéal sin agus é ar cheann na gcinnlínte ar gach nuacht sheirbhís eile?

Ach, mar a dúirt, is fearr leathbhulóg gan aon arán in aon chorr…..ar éigean.
cymraeggaidhlig

Trí bheart ‘stairiúil’ ó thuaidh in aon lá amháin

Tharla trí rud éagsúil inniu i dtuaisceart na hÉireann – nó TÉ más fearr leatsa – a luaifear an focal ‘stairiúil’ leo amach anseo.

Tháinig sé chun solais go raibh grúpaí paraimilitigh dílseacha – drongadóirí drugaí is piompaí striapaigh chomh fada is a bhaineann sé liomsa, briogaideoirí mar a thugann siad féin orthu féin – tar éis roinnt dá gcuid arm a chur ó mhaith. Stairiúil.

San Ard Chúirt, tugadh breith a chinntigh ná raibh gá don iriseoir, Suzanne Breen, a cuid nótaí faoi agallaimh a rinne sí le baill den bhFíor IRA maidir lena gniomhaíochtai a thabhairt don PSNI. Breith tabhachtach, dar le roinnt, é seo a chinnteoidh nach gcuirfear an phreas faoi chois, go h-iomlán, ar feadh seal eile.

Agus, ansan, ‘faoin radar’, más maith leat, ghabh an BBC leithscéal as ucht gur rinne duine de comhfhreagraithe polatúla an staisiún beag d’oráid Ghaeilge an fheisire Eorpach atofa, Bairbre de Brún, agus í ag ceiliúradh a bua sa toghchán ag tús na seachtaine. Fhaid is a bhí sí ag labhairt i nGaeilge, d’íslíodh an fuaim agus lean sé air ag labhairt i mBéarla. Nuair a rinne Pobal gearán faoi seo, fuair siad litir ón BBC ag gabhail leithscéil diultú leithscéal a ghabhail de bharr go raibh an litir gearáin i nGaeilge. Scéal seafóide nach bhféadfá a chumadh.

Ach inniu – nó inné – ghabh an BBC leithscéal as seo. Stairiúil. Ní doigh liom gur tharla a leithéid riamh roimhe. Mar sin féin, is é an teist anois cé acu an mbeidh athrú dearcaidh ar an gcraoltóir san am atá romhainn.

Is cuimhin liom David Trimble, an cuimhin leatsa é, ag labhairt go tarcaisniúil agus é faoi agallamh faoin ró úsáid a bhaintear as an bhfocal stairiúil. Tá brí leis an méid a deir sé. Ag an am chéanna, tá barúil agam go bhfuil leithscéal an BBC chomh tabhachtach nó níos tabhachtaí ná an dá rud eile a luaigh mé.

Cad é bhúr mbarúil?

Agus sara ndeinim dearúd ar, fair plé do Shinn Féin as an brú a chur ar an BBC ar an gceist. Ní fheadar an é ná raibh dúil acu labhairt i nGaeilge leis an BBC go dtí go raibh leithscéal ón gcraoltóir, mar ar thug mé dúshlán don pháirtí a dhéanamh, agus gurb é sin an fath ar bhrúigh siad an cheist go h-eifeachtach, an iarraidh seo, nó an bhfuil dearcadh an pháirtí i leith na Gaeilge agus éilimh phobal na Gaeilge ag eirí níos dearfaí agus níos gniomhaí. Ach is toradh é ar fiú aitheantas a thabhairt do. An chéad tasc eile: tabhairt ar chraoltóirí sa BBC, iad san nach bhfuil ag craoladh as Gaeilge, ainmneacha i nGaeilge a fhoghrú mar is ceart, mar a dheinfídís le ainmneacha i dteanga eile.

Déarfaidh lucht SF nach mbím riamh shásta – agus an cheart acu. Ach is é sin gnó na polataíochta nach ea?

Imeallú na Gaeilge ar ‘RTÉ Player’

playerrte
Dá mbeadh Flann Ó Briain beo, chuirfeadh sé síos ar an gceannlíne thuas ina ‘Catechism of cliché’. Cén rud a dheineann an Craoltóír Náisiúnta leis an dTeanga Náisiúnta – deineann sé imeallú uirthí. Cad eile a dhéanfadh sé?

Seo smaoineamh fánach a rith liom agus mé ag déanamh roinnt fiosruithe tar éis dom nóta a fháil ó shean chara faoin mbealach a chaitheann an Craoltóir Náisiúnta leis an nGaeilge ar an mbréagán nua atá ar a suíomh, an RTÉ Player.

Fiú mura bhfuil scéim teanga curtha i bhfeidhm ag an staisiún, tá dualgaisí air i leith na Gaeilge faoi reachtaíocht ar nós an tAcht Craoltóíreachta. Seo a deirtear sa Cháirt Um Chraoltóireacht Sheirbhís Phoiblí i leith coimitmintí RTÉ i leith na Gaeilge:

An Ghaeilge
agus an dátheangachas i sochaí na hÉireann á léiriú aige, tacóidh RTÉ go
gníomhach le húsáid na Gaeilge sa ghnáthshaol trí chláir oiriúnacha a thairgeadh

Labhair mé roimhe seo faoi nadúr crioch dheighilteach an Player – ach ní raibh sé tugtha faoi ndeara agam go dtí gur cuireadh ar mo shúile dhom anocht é go raibh na cláracha Ghaeilge luaite sa chatargóir céanna leis na cláracha creidimh.

I bhfianaise na síor ionsuithe atá á dhéanamh ar na h-oird rialta ar RTÉ agus sna meáín eile mar gheall ar an t-uafás atá tugtha chun solais i dTuairisc an Bhreithimh Uí Riain faoin mbealach náireach a chaith braithre, sagairt is siúracha le páistí a bhí faoina gcúram i ndíleachtannaí an Stait ar feadh na nglúinte, ní fhéadfá a rá gur comhartha measa é sin ar an dteanga agus ar na cláracha – an bheagán cláracha – atá á léiriú i nGaeilge ag RTÉ.

Tá sé seafóideach nuair a thugann tú faoi ndeara go bhfuil An Nuacht, fiú, luaite i measc na gcláracha creidimh seachas i measc na cláracha i News and Current Affairs.

Agus an Ghaeilge ina theanga oifigiúil sa tír seo, cheapfá go mbeadh dualgas ar an gCraoltóír leagan Ghaeilge den Player a chur ar fáil. Níl cosaint bunreachtúil ag an Bhreatnais nó ag an Ghaidhlig in Alba mar atá ag an nGaeilge ach go fóíll tá iPlayer an BBC ar fáil i mBreatnais agus i nGaidhlig na hAlba.

Níl morán measa agam ar na scéimeanna teanga seo atá mar chuid d’Acht na dTeangacha Oifigiúla agus níl a fhios agam an bhfuil ceann RTÉ faobhaithe go fóill ag an aonad taobh istigh den Roinn Ghnóthaí Pobail, Tuaithe agus Gaeltachta. Nach mbeadh sé spéisiúil a fháil amach ag cén staid a bhfuil scéim teanga RTÉ? Ní fheicim scéim de chuid RTÉ luaite ar liosta na scéimeanna daingnithe. Níl RTÉ luaite ach an oiread ar liosta na gcomhlachtaí phoiblí atá ordú tugtha dóíbh ag an Aire dréacht scéim a ullmhú.

Cén fath nach bhfuil an t-ordú tugtha don eagraíocht phoiblí is tabhachtaí sa tír – ó thaobh múnla mheoin an phobail – scéim teanga a ullmhú go fóíll? Dá mbeinnse im Aire, bheadh RTÉ ar bharr mo liosta.

Ní fheicim scéim teanga luaite i dTuarascáil Bhliantúil an chraoltóra i 2007, an ceann is déanaí atá ar fáil, cé go n-aithním go bhfuil an caipéis sin ar fáíl i nGaeilge. Beag an tairbhe don ghnath dhuine go mbeadh caipeis mar seo, nach bhféachfá air ach go h-annamh, ar fáil i nGaeilge ach nach mbeadh an t-ábhar siamsúil/nuachtúil ar fáil i nGaeilge.

Thug mé faoi ndeara le deanaí gur thug an tAire Cumarsáid, Eamon Ryan, le fios go raibh sé ag rialú nach mbeadh gá ag daoine a fhéach ar theilifís ar a riomhaire glúine ceadúnas teilifíse a bheith acu. Maith go leor – ach nior cheart go gciallódh sin nach gceisteofaí RTÉ faoin laghad seirbhíse a thugann siad ar líne i nGaeilge – cá bhfuil an nuacht sheirbhís i nGaeilge ar chomh chéim leis an nuacht sheirbhís ar líne i mBéarla mar shampla? Ar bharr sin tá siad ag déanamh imeallú seafóideach ar an dteanga sna catargóir agus níl leagan Ghaeilge den Player ar fáíl.

Tá sé léirithe ag Seán Ó Cuirreáin roimhe seo go bhfuil sé sásta an bata a thabhairt d’eagrais atá ag déanamh leatrom ar an nGaeilge. Tá sé in am do anois an ceist a chur ar a iar fhostóir faoi na neamairtí atá á dhéanamh acu ar cheist na Gaeilge.

Tá sé ábhairín iorónach gurb é rosg poiblíochta an Player, ‘See what you’re missing’. Tuigimíd go maith céard tá á chailliúint againn. Tuigimid go bhfuil airgead ceadúnais na nGael ag íoc as craoltóir atá ag déanamh imeallú ar ár dteanga.

An BBC, an Irish News agus bun an bhairille

Is léir go bhfuil bun an bhairille á chuardach ag an BBC agus iad sa tóir ar scéalta nuachta nuair a athfhoilsíonn an chraoltóir stáít Briotanach scéal ón Irish News faoin Aire OIdeachais, Caitríona Ruane ó Shinn Féin, bheith ag glacadh a h-iníon, 12, ar saoire le linn téarma scoile. Is amhlaidh go raibh an Aire ag labhairt sa Chipir agus thug si a h-iníon lei agus níl aon amhras orm gur turas oideachasúil a bhí ann.

Os rud é go raibh mo mhac féin liom agus mé ag filleadh ón nGaillimh inné, lá scoile, tuigim cás an Aire Oideachais ó thuaidh go rí mhaith. Is é an tuismitheoir príomh chaomhnóir an pháiste – aige nó aici atá cúram an pháiste agus má chreideann siad gur ar leas an pháiste é bheith leo seachas ar scoil lá nó dhó nó trí le linn téarma scoile, tá sin réasúnta dár liom.

Tuigim, mar shampla, nach bhfuil ceist ann faoin Aire bheith ag iarraidh costaisí ar son a h-iníne nó a leithéid – faoi mar a bheadh á dhéanamh ag feisirí eile ó thuaidh – agus ó dheas.

Ach creidim go mbaineann an scéal seo leis an bhfeachtas leanúnach atá ar bun ag sciar áirithe den bhuanaíocht ó thuaidh plean Ruane le h-aghaidh atheagar an chórais oideachais a chur ó mhaith. Sílim go bhfuil gá deireadh a chur leis an gcóras dé shruthach ina mbionn na daltaí is saibhre ag freastal ar scoileanna breatha agus an chuid eile ag freastal ar scoileanna atá ag déanamh a ndícheall ar bheagán acmhainní.

Ceist a bhaineann le cogadh na n-aicmí é seo agus is léir go bhfuil an mheán aicme ag baint úsáid as gach cleas is féidir chun na b