Stair agus suarachas

Is cosúil go mbeidh Banríon Shasana, Eilis II, ag tabhairt cuairte ar Pháirc an Chrócaigh agus í ar chuairt go hÉirinn an mhí seo chughainn. Beidh sí freisin ag teacht go Corcaigh agus ag tabhairt cuairte ar shéadchomharthaí chuimhneacháin atá i mBaile Átha Cliath, ceann acu an Gairdín Chuimhneacháin a dheineann comóradh ar laochra an Eirí Amach agus ceann eile an Séadchomhartha Cogaidh ag Droichead an Oileáin/Islandbridge.

Is léir ón méid atá foilsithe faoin gcamchuairt seo go mbeidh macallaí na staire mar thaibhse pé áit a ngabhann an Bhanríon ós rud é go bhfuil stair chomh fuilteach idir an Ríocht atá sí ag a ceann agus an tír seo. Mar sin féin tá tabhacht siombalach lena teacht agus is dócha gur mó arís an siombalachas a bhaineann le na cuairteanna atá á thabhairt aici ar Pháirc an Chrócaigh (Domhnach na Fola), Gairdín an Chuimhneacháin (Eirí Amach 1916) agus Corcaigh (Dóghadh Chorcaí 1921).

Is olc an mhaise do Gerry Adams, Uachtarán Shinn Féin, a bheith ag gearán mar gheall ar an masla a mhothaíonn sé ar shon ‘go leor saorannaigh Éireannacha’ atá buartha go bhfuil an chuairt seo ag titim amach ar an lá céanna a phléasc buamaí i mBaile Átha Cliath agus i Múineacháin, eachtraí inar maraíodh an líon is mó daoine le buamaí le linn na dtrioblóidí ar fad.

Ní h-é nach mothóidh daoine, teaghlaigh a chaill daoine mór leo sa bhuamáil seo, gur masla agus gortú breise é seo. Tá a fhios ag an saol mór go raibh láimh ag Fórsaí Rúnda na Breataine leis na h-eachtraí seo agus gur le sainordú na Banríona céanna atá ag teacht ar chuairt go hÉireann a ghníomhaíonn na fórsaí sin agus a ghniomhaigh siad an lá úd, Bealtaine 17 1974.

Ach dá mba rud é go raibh Gerry Adams le bheith iomlán ionraic agus ag cloí leis an gcaighdeán iompair atá sé ag súil leis ón mBanríon seo, cén lá den bhliain a bheadh deis aige labhairt ar ábhar ar bith? Tá fuil ar a lámha an oiread is go bhfuil sé ar lámha na Banríona Breatnaí seo. Ba cheannaire eisean sa tslí céanna agus chuaigh daoine amach faoi orduithe uaidh chun daoine a mharú. Mharaigh siad na daoine seo, le buamaí, le piléir, le céasadh.

Os rud é go bhfuil Banríon Shasana ag tabhairt cuairt ar laithreacha siombalacha ar nós an Gairdín Chuimhneacháin agus Páirc an Chrócaigh, cheapfá go bhfuil sé i gceist go ndéanfadh sí ráiteas siombalach éigean faoin am atá caite. Bheadh sé suimiúil a fheiscint an ndéanfadh an tUasal Adams ráiteas den tsort céanna agus é ag tabhairt cuairte ar iliomad láithreacha ar fuaid an Tuaiscirt ar tharla doirteadh fola ann.

Ba cheart do Gerry Adams meabhrú ar an dtafann a rinne na madraí Aondachtacha nuair a leag Alex Maskey fhleasc cuimheacháin ag an Seineotaf i mBéal Feirste tamall de bhlianta ó shin. An dteastaíonn uaidh a bheith chomh suarach céanna ar an ócáid seo?
Dúirt David Trimble uair amháin nach ionann a rá má bhí stair ag duine, nach bhféadfadh todhchaí a bheith ag an duine céanna. Ní duine mé a chuireann stór i raitis David Trimble go ró mhinic ach b’fhéidir go raibh an cheart aige an uair seo.

Ó Cuív agus an chuimhne pholatúil

Éamon Ó Cuív, Aire na Gaeltachta 2002-10

Sa cholún ‘Tuarascáil’ an tseachtain seo tá cur síos ar an méid a deir príomh úrlabhraí an fhreasúra i leith na Gaeilge/na Gaeltachta, Éamon O Cuív. Tá an t-alt bunaithe ar raiteas a d’eisigh Ó Cuív ar a shuíomh idirlín. Sea, an fear céanna a raibh go dtí le déanaí ina Aire Rialtais agus, fiú, go dtí anuraidh, b’é an Aire Gaeltachta.

Cuirim an méid sin in iúl de bhrí go gceapaim go bhfuil sé ligthe i ndearúd ag Éamon féin. Pé scéal é, is léir go bhfuil sé ag súil go bhfuil sé ligthe i ndearúd againne.

San alt seo, deir Éamon go leor agus é fuar go maith faoi pholasaí Ghaeilge/Ghaeltachta an Rialtais atá i gcumhacht anois.

Lena chois sin, bhí an Rialtas ag cothú “éiginnteachta” faoi ról Údarás na Gaeltachta trí mhoill a chur ar phróiseas ceapacháin phríomhfheidhmeannaigh nua. (Faoi láthair, tá príomhfheidhmeannach gníomhach, Seán Ó Labhraí, i mbun an eagrais atá freagrach as cúrsaí fiontraíochta sa Ghaeltacht.)

Anois, ní inniu nó inné gur thosnaigh éiginnteacht faoin bpost seo. Bhí Pádraig O hAoláin le h-eirí as i mí na Márta an bhliain seo chaite, trath go raibh, an Cuíveach ina Aire le cúram na Gaeltachta air. Ach toisc ‘éiginnteacht’ ag an am sin, d’aontaíodh ar shíneadh ama a thabhairt don Aolánach agus fagadh ann é go dtí deireadh na bliana seo.

I bhfírinne mar sin, níl an Rialtas atá i mbun an chúraim faoi láthair ach ag leanúint leis an bpolasaí a thionscnaigh Éamon féin.

Niorbh é sin an t-aon bhuile a bhuail O Cuív ar an Údarás, gan amhras, nó bhí sé ag laghdú go leanúnach an solathar airgid don aisínteacht i rith na seacht mblian do bheith san Aireacht – seo ag trath go raibh an Tiogar Cheilteach ag rith timpeall na tíre agus airgead ag doirteadh amach as na pócaí (chomh fada agus go raibh tú id chónaí i nDáilcheantar ina raibh Aire ann!).

Anois tá an tÚdarás beo de bhrí gur dhíol an áisínteacht roinnt scaireanna a bhí ina seilbh go dtí anuraidh. Mura gcuirtear le deontas an Údaráis go súntasach nuair a ghearrfar an chíste níos déanaí i mbliana, beidh a fhios ag an tÚdarás go bhfuil a phort seinnte.

Ach má tharlaíonn sin, ní feidir an locht ar fad a chuir ar an Rialtas atá istigh nó beidh cuid súntasach de le roinnt ar an Rialtas atá díreach imithe amach an doras.

Chuir sé fonn gáirí orm an méid seo a léamh agus é luaite leis an iar Aire.

Dúirt Ó Cuív gur chuir sé dhá cheist Dála ar an Aire Stáit atá freagrach as cúrsaí Gaeltachta, Dinny McGinley, TD. Dúirt Ó Cuív go raibh na freagraí a fuair sé “thar a bheith éiginnte”.

B’é an Cuíveach féin an máistir ar an bhfreagra éiginnte ar cheisteanna. B’é a scil an freagra a cheilt i gcaint fadalach leadránach faoi dlí agus a leithéid agus b’fhéidir go sleamhnódh sé píosa d’fhreagra na ceiste a cuireadh air isteach i measc na bhfochlasal, áit nach dtabharfaí faoi ndeara chomh súntasach is a raibh sé.

Agus é ag caint ar cheist na Straitéise 20 Bliain, bhí an méid seo le rá aige.

Thug an méid sin air a chreidbheáil go raibh ábhar eile imní ann faoina raibh i gceist ag an Rialtas maidir le straitéis 20 bliain na Gaeilge.

Arís b’é Ó Cuív féin ba mhó a chuir moill ar fhoilsiú na dréacht straitéise. Fán ar fhoilsíodh an Straitéis criochnaithe, bhí cuid mhaith den mhaith a bhí ann roimhe bainte amach as nó uisce curtha tríd.

Anois tá Aire nua, agus Aire Stáit nua, ag féachaint ar na ceiseanna seo. Nílim ag gabhail leithscéal ar son aon mhoill a dheineann siad ach mhaithfí dóibh ath-staidéar a dhéanamh ar an Straitéis seo. Tá moltaí ann ar cheart iad a chur i bhfeidhm láithreach – tá moltaí eile ann nár cheart a chur i bhfeidhm go brach agus is mó arís na moltaí nach bhfuil ann ach ar cheart a bheith ann nó ar baineadh amach iad, go léir le linn suí Ó Cuív agus a cháirde.

Ní miste liom go bhfuil sé ag cur na ceisteanna anois – nó tá na ceisteanna bailí anois an oiread is go raibh siad bailí nuair a bhí seisean i ndorchlaí na cumhachta.

Ag an am chéanna, mothaím go bhfuil sé ag labhairt amhail is nach bhfuil aon cheangal idir Éamon Ó Cuív agus é ag labhairt inniu agus an Éamon Ó Cuív a bhí i gcumhacht dornán seachtainí ó shin.

An fhaid is a leanann Éamon Ó Cuív agus Fianna Fáil leis an leagan seo de pholataíocht ‘Altzheimers’, is é sin ag ligint i ndearmad d’aon ghnó go raibh siad i gcumhacht ní dhá mhí ó shin, beidh siad i dtrioblóid leis an bpobal.

Ba mhór an bhuntáiste do FF dá mbeadh deacracht ag an chuid eile againn na rudaí a rinne siad – agus nár dhearna siad – agus iad i gcumhacht a thabhairt chun cuimhne.

Ag caint ar gan rudaí a ligint i ndearúd, bhí Ó Cuív i Múscraí trí bliana ó shin agus é ag caint ag ocáid de chuid Acadamh Fódhla. Trath an ama sin bhí dráma ag dul ar aghaidh faoi thodhchaí Lá Nua agus bhí cruinniú agam leis. I ndiaidh an chruinnithe, ná raibh aon rath air, cheannaigh mé deoch do, leathcheann fuiscí. Níl sin ligthe i ndearúd agam, a Éamoin, an chéad uair a chastar ar a cheile sinn, is do ghlaoch a bheidh ann!

Nuacht i mBéarla ar phríomhleathnach TG4!!!

Roimh mo cheapachán ar Bhórd TG4, chuir mé roinnt spriocanna romham. Tá ceann acu bainte amach cheana féin – is é sin go raibh diospóireacht na gceannairí craolta ar an gcainéal le linn an fheachtais toghcháin díreach thart. B’fhéidir gurb é an méid a dúirt mé ag na h-agallaimh nuair a bhí an ceapachán á dhéanamh a spreag é seo, b’fhéidir gur cúinsí eile a spreag é. Is cuma liom – baineadh an sprioc amach.

Sprioc éile a luaigh mé go mbeadh seirbhís nuachta ar líne ag TG4 a bheadh údarásach agus leanúnach agus, níos tabhachtaí ná rud ar bith eile, go mbeadh sé i nGaeilge. Tá na céadta míle cuairteoir ag tarraingt ar shuíomh TG4 gach mí – is é go cinnte an suíomh idirlín Ghaeilge is mó a mheallann airde ar fuaid an domhain. Anois is uirlis ana chumhachtach é sin agus nior cheart é a dhíol faoina luach.

Inniu thug mé faoi ndeara go raibh suíomh idirlín nua ag TG4 agus go bhfuil nuacht ann ar an bpríomh leathnach. Ar fheabhas, cheapfá, ach go bhfuil an nuacht seo i mBéarla. I mBÉARLA!

Anuas ar sin, tá na cinnlínte i mBéarla ár dtreorú go dtí na scéalta i mBéarla ar shuíomh RTÉ. Is mór an náire dár gcraoltóir náisiúnta nach bhfuil seirbhís nuachta i nGaeilge ar líne acu mar atá i mBéarla. Tá an suíomh nuachta i mBéarla abhairín leibideach agus leathbhacáilte – ach tá sé ann, níl a leithéid ann i nGaeilge ar chorr ar bith.

De bhrí gur comhalta mé ar bhórd TG4, comhalta ar son an phobail a roghnaíodh tar éis proiseas poiblí, tá ceangal dlí orm faoin mhéid ar féidir liom rá go poiblí ar cheist den tsort seo. Ag an am chéanna, déarfaidh mé an méid seo. Ní aontaim le cinnlínte i mBéarla ar scéalta nuachta ar phríomh leathnach TG4. Tá súil agam go dtiocfar ar shocrú níos sasúla gan ró mhoill.

Shock! Horror! Iriseoir i nuachtán Bhéarla ag moladh na Gaeilge!

Mar athrú díreoidh mé ar alt ag colúnaí i mór nuachtán Bhéarla ag tracht GO MOLTACH ar an nGaeilge. San alt seo, tá Emmanuel Kehoe ag moladh ár dteanga agus ag maíomh gurb í an Ghaeilge an chúis go bhfuil sinne, na hÉireannaigh, chomh h-éirimiúil.

The title of the latest quirky Irish TV show, O’Tholg go Tolg (TG4), is a perfect example of why the Irish language has created a nimble-minded race on this island, and how, if we give it up entirely, we’re in danger of becoming a nation of people snapping at each other with lines borrowed from EastEnders.

Irish is a language that changes before your very ears, as well as doing the weirdest things on the page.

Try explaining plurals or possessives. If bean become mná in the plural, why then is women’s football peil na mban? Why is the Queen of England Banrí on Eilís and not Beanríon Eilís? (You could, if you wished, settle for Eilís Bhindsór, which is what the award-winning blog iGaeilge calls her.)

What’s English got? A few tiddling rules like ‘i before e except after c’ and the odd exceptions. I’m not saying it’s not a difficult language to master, but people seem to be able to pick it up by watching cartoons in jungle villages. There’s Shakespeare, of course, but the other side of that coin is that our nearest neighbours, who invented the language, are rapidly reducing everyday communication to soapspeak and sportspeak like ‘Leave it out, mate’ or ‘He’s lost the dressing room’. The infection appears to be spreading.

O’Tholg go Tolg simply means ‘from couch to couch’, but look at the difference between the two versions of the word tolg in the Irish title.

The magnificent inflected complexity of Irish has developed minds capable of fantastic logical and verbal gymnastics.

It explains why we’re so damned smart: millions of Irish speakers have wrestled with its challenges, falling grammatically and rising again. Genetically that has to have rubbed off on us all, though by now most other major languages – especially English – have simplified they way they do things.

Ní fhaca mé an clár seo, Ó Tholg Go Tolg, go fóill. Táim ag déanamh troscadh ar an dteilifís le linn an Charghais – agus tá ag eirí liom an troscadh a choimead, bhuel, go réasúnta maith. Féachaim ar chorr chluiche – cosúil le bua na Mumhan ar Chúige Laighean ar an Satharn beag seo (mór an trua ná raibh an gcluiche mór seo ar TG4) – agus tá an dúil agam sa sraith nua faoi New Orleans, Tremé, ina mbionn go leor snag cheoil measctha le dráma breá faoin méid a tharla don chathair sin i ndiaidh Spéirling Katrina.

An bhfuil an ‘Feirm Factor’ agat?


Tá iarrtha ag cara liom go bhfoilseoinn achainí ar iGaeilge le h-aghaidh feirmeoirí atá ag iarraidh pairt a ghlacadh i ‘Feirm Factor’. Is cosúil go bhfuil an ceathrú sraith ag tosnú go luath ar TG4 agus tá iomaitheoirí á lorg chun páirt a ghlacadh ann. Más feirmeoir thú – nó más amhlaidh gur mhaith leat dul sa tseans – lean ort agus glac páirt.

Seo chugat na sonraithe maidir leis an gcomórtas seo….

SRAITH NUA 2012
Tá 12 iomaitheoir á lorg again atá 18+ bliain d’aois, fir/mná, a thaispeánfaidh scoth na feirmeoireachta.
An bhfuil an Feirm Factor agat?
Más ea, déan teagmháil le Good Company Productions ar 057 9323847 nó seol ríomhphost chuig: feirmfactor@goodcompany.ie

Is féidir leat an fhoirm iarratais atá ar líne ar láithreán gréasáin TG4 a chomhlánú: www.feirmfactor.ie

Is é an dáta deiridh d’iarratais ná 5pm, Dé Luain an 25 Aibreán 2011.

Sarah Carey, ceap milleáin an chinsil

Cé go raibh go leor a scrígh sí nár aontaigh mé leis, tá trua agam ar maidin do Sarah Carey. Chuir na h-altanna uaithi faoin ngaelscolaíocht alltacht orm de bharr na claonta frith Ghaeilge a léiríodh iontu. Ach níar gheall orthu san a raibh uirthi eirí as a colún leis an Irish Times, seanbhean chraifeach Sraid Teamhair. http://www.irishtimes.com/newspaper/ireland/2011/0326/1224293137825.html

Ms Kennedy told Ms Carey yesterday that her credibility as a columnist had been damaged by the findings of the report of the Moriarty tribunal and its aftermath. In order to protect the reputation of The Irish Times, her position as a columnist was untenable.

Is cosúil gur thug Sarah Carey, a chaith seal ag obair le Denis O’Brien, eolas do Stephen Collins, eagarthóir pholatúil an Tribune ag an am ach sa phost céanna leis an Irish Times anois.

, “with data about donations made by Denis O’Brien to all political parties . . .

Maith go leor. Nuair a cheistigh dlíodóirí an Bhínse Fiosruithe í i gceistneoir faoin sceitheadh seo, shéan sí aon lámh a bheith aici ann.

Ms Carey said it was “important to reiterate that I did not [her emphasis] lie under oath to the tribunal. Indeed, when I came to give evidence under oath at the tribunal, I told the whole truth about the leak and denial.

“All of this was known to The Irish Time s – indeed had been reported in that paper by Colm Keena on Thursday, January 22nd, 2004, four years before they hired me as a columnist.”

Cuireann an t-eolas sin, a tuairisciodh san IT ar maidin, craiceann nua ar an scéal. Bhí a fhios ag Geraldine Kenny nuair a d’earcaigh sí Carey faoin méid ar tharla roimhe agus cheap sí Carey ar aon nós. Bhí a fhios ag leitheoirí an IT agus, dá bhrí sin, an phobal mhór an méid sin.

Anois tá bata agus bóthar tugtha ag Kennedy, bean eile, don bhean mífhortúnach seo, Sarah Carey,9 mar gur sceith sí eolas agus nuair a cheistigh na h-údaráis í, shéan sí an sceitheadh. Dá ndéanfadh iriseoir amhlaidh, dheinfí laoch de! Go deimhin is mar gheall ar a leithéid de sheasamh a bhain Geraldine Kennedy a clú amach.

Ms Carey said she would be taking a break from presenting on TV3 but she would continue to present her radio show on Newstalk.(is le Denis O Brien
an staisiún).

Is í an t-aon duine a chaill a post go dti seo mar gheall ar Bhínse Fiosruithe McCarthy. Athtoghadh Michael Lowry, is biliúnaí é Denis O’Brien. Na stat seirbhísigh go léir nár chreid Moriarty, nior chaill duine acu a phost.

As bínse fiosruithe a chosain na céadta milliúin, is í Carey a roghnaitear mar cheap milleáin chun éiric na h-éagora a ioc.

Mar a dúradh i Hamlet:
There is something wrong in the state of Denmark.

Gaelscéal bliain d’aois inniu….bhúr mbarúil


Is cosúil gur cheart go mbeadh ceiliúradh éigean á dhéanamh ag muintir Gaelscéal inniu ós rud é go bhfuil an fhoilseachán ar an margadh anois le bliain.

Léigh mé am lón é agus, bhuel, nílim cinnte an bhfuil aon dul chun cínn súntasach déanta ag foireann an nuachtáin. Má tá rud ar bith fíor, is é mo bharúil gur ag dul ar gcúl atá sé, le scéalta nuachta an lae inné á athínsint i nGaeilge ar an bpríomh leathnach agus béim thar a bheith paróistiúil is cúng ar chúrsaí ‘Gaeilge’. Ní h-é nach bhfuil scéalta ‘Gaeilge’ tabhachtach iontu féin ach is féidir dul thar fóir – agus bhí trí scéal ar an bpríomh leathnach ar maidin le ‘Gaeilge’ sa cheannteideal.

Bainim taithneamh i gcónaí as altanna Eoghain Uí Néill, fiú nach n-aontaím leo, agus altanna ó Thomás Mhic Síomóin. Ag an am chéanna tá réimse an chúng trachtaireachta sa nuachtán agus is easnamh mhór é sin.

An tseachtain seo, den dara seachtain as a cheile, tá agallamh le mór phearsa ó Shinn Féin sa nuachtán. An tseachtain seo chaite b’é Martin Ferris a bhí ann, an tseachtain seo is í Caitríona Ruane atá i gceist. An bhfuil sé i gceist gach polaiteoir ó Shinn Féin a chur faoi agallamh i nGaelscéal? Arbh é sin coinnioll sa chonradh ar shínigh Gaelscéal le lucht an Fhorais – ceathrar SF ar bhórd an Fhorais.

Nuair a bhí Lá agus sean Foinse á fhoilsiú is cinnte go rabhmar araon ar chuar foghlamtha. Bhí go leor botúin ann is nior baineadh go leor spriocanna amach. Ag an am chéanna bhí dul chun cínn á dhéanamh.

An bhfuil dul chun cinn á dhéanamh ag Gaelscéal? Cé mhéid cóip in aghaidh na seachtaine atá á dhíol ag an nuachtán? An bhfuil brabhús á dhéanamh? An bhfuil na maoinitheoirí den tuairim gur dul chun cinn é seo ón bpointe ag a raibh Lá Nua agus sean Foinse nuair a tháinig deireadh leo?

Cad é bhúr mbarúil?

Rialtas gan freasúra

Tá an aimsir go h-álainn faoi láthair. Bhuaigh foireann rugbaí na hÉireann ar Shasana ag an deireadh seachtaine, bua a tháinig sna sála ar bhua Éireannach eile ar Shasana i gcruicéad. Tá Banríon Shasana agus Uachtarán SAM ag teacht go h-Éireann go luath. Bí ag caint ar mhí na meala do Enda Kenny. Is cinnte go bhfuil gaoth ina sheol ó toghadh ina thaoieach é agus tá árdú meanman le sonrú ar fuaid na tíre.

Bhí gach rud go brea go dtí gur foilsíodh gan coinne Tuairisc Mhoriarty an tseachtain seo. Ní h-é go raibh easpa eolais faoin mhéid a bhí le rá sa tuairisc sin. Is cinnte go bhfuil ceisteanna le freagairt ag an Rialtas seo mar gheall ar an méid atá scríte sa tuairisc sin. Tá ceisteanna le freagairt ag Michael Lowry faoin gcleasaíocht a bhí ar bun aige agus é ina Aire, cleasaíocht a thug cabhair suntasach do Denis O’Brien an conradh a bhuachaint don bhfón póca. Mar gheall ar an gconradh sin, is é Denis O’Brien duine des na daoine is saibhre sa tír anois. Is leis nuachtáin agus staisiún raidió. Is deoraí cánach é anuas ar sin. Dar leis an dtuairisc, fuair Michael Lowry airgead agus iasacht airgid ó Denis O’Brien agus ceanglaítear an t-airgead leis an gcúnamh a thug Lowry do O’Brien. Ag an am go raibh seo go léir ag titim amach, bhí cúigear atá anois sa Rialtas seo ag suí timpeall an bhoird ag an gComhaireacht le Lowry. Cheapfá gurb é seo buille an bháis don Rialtas seo.

Fiú is gur dúradh sa tuairisc ná raibh aon mileán le cur ar an gComhaireacht sin, táimíd ag caint faoi 1995/6 ar eagla na mí thuisceana, mar gheall ar iarrachtaí Lowry eolas cuí a chur faoi cheilt óna chomhleacaithe Rialtais, tá ceisteanna le freagairt ag an Rialtas faoin deontas $50,000 a fuarthas ó mhathair chomhlacht ESAT, Telenor, seic nár athraíodh go h-airgead riamh agus ar tugadh ar ais.

Na ceisteanna go léir sin san áireamh, na h-amhrais a chothaíonn siad chun tosaigh inár n-inchinn, ní baol do Enda Kenny agus a Rialtas. Ar ndóigh tá móramh ollmhór aige ach fiú mura raibh, tá an freasúra chomh lag is gan brí nach féidir leis ach iad a shárú.

Ba bheag an béim a leag ceannaire FF, Mícheál Martin, ar eachtraíocht Michael Lowry. Conas a bhféadfadh sé nó ná raibh an Rialtas a raibh sé mar chuid de ar feadh ceithre bhliain deag ag brath ar vóta Michael Lowry ar feadh cuid mhór den tréimhse sin? Ní fheadar an raibh aon tairbhe a bheith ag cur ceisteanna ach an oiread faoin deontas ó Telenor? Mar a dúirt Enda Kenny, cén fath go mbeadh siad buartha faoi seic nár cuireadh sa bhanc nuair a raibh ceannaire FF ag glacadh le ‘whiparounds’ ag béilí?

D’iompaigh an cheistiú go seó grinn nuair a sheas Gerry Adams ar a dhá chos. Thosnaigh seisean ag cur ceisteanna faoi ‘níocháin airgid’ agus bhris lucht FG amach ag gairí. Agus iad ag scairteadh le gairí, ní fhéadfaí ach na focail ‘Northern Bank’ a chlos ós cionn torann an ghrinn. Creidim gur botún tubaisteach é ag SF Gerry Adams a chur ó dheas – b’fhearr i bhfad dá dtoghfaidís duine gan bagaiste Adams ina cheannaire. Is cuma liom, áfach, nó nílim ag iarraidh go dtiocfadh feabhas ar SF agus go mbeadh an pháirtí níos éifeachtaí. A mhalairt glan atá uaim. Is ailse i gcóras pholatúil na tíre é SF anois.

Nuair atá freasúra chomh lag agus chomh smálaithe le SF/FF againn, cé a chuirfidh na ceisteanna ar an Rialtas? Cé a chinnteoidh go ndéanfaidh an Rialtas beart de réir briathar?

Mar a dúirt fealsúnaí trath, ní h-amháin go bhfuil an t-adh le Enda Kenny go bhfuil móramh laidir ar a shon sa Dáil, is mó arís go bhfuil sé beannaithe mar gheall ar a namhaid a bheith mí-oiriúnach.

Cic eile arís don Ghaeilge ó Shinn Féin

Aire OIdeachais na Sé Contae, Caitríona Ruane


In agallamh don Belfast Telegraph, seo mar a labhair Aire OIdeachais an Tuaiscirt, Caitríona Ruane, faoi chúrsaí teanga:

Ms Ruane also indicated that she would like to remain as Education Minister after the May election and set out some of her priorities in a new Assembly term.

She said: “I would like to see the option to learn Irish. I do think we are moving to a situation in our society where more young people from the Protestant community will be learning Irish.”

Some controlled schools, which mainly serve the Protestant community, already offer Irish as part of the curriculum.

She continued: “Obviously I would like our system harmonised across the island because I think there are benefits for us and we should remove all obstacles through mobility.

“Leaving Certificate pupils in the Republic study six core subjects for two years but have the option to take up to eight, with six counting towards university entrance.

“Junior Cert and GCSE are very similar, post Junior Cert and post GCSE we have big differences. When you start your Leaving Cert cycle this is where I think the Southern system is better than the system here in the North.”

Is é seo an cineál cainte a chinnteoidh go mbeidh treimhse dorcha i ndán don Ghaeilge san chéad fheidhmeannas eile. Ós rud é nach mbeidh na hAondachtaithe ábalta, go h-éasca, oidhreacht Ruane maidir leis an 11+ a chur ó mhaith, íonsóidh siad an teanga go fiochmhar.

Beidh SF go breá sásta le seo mar beidh siad ábalta an sean cluiche a imirt arís eile, iad ag maíomh go bhfuil na hAondachtaithe ag tromaíocht ar an nGaeilge.

Cuireann sé i gcuimhne dhom ar an gcluiche cartaí a imrím le mo mhac Art – Go Fish. Mura mbionn fagtha agat ach carta de short amháin, bionn ar an bhfear eile leanúint air ag filleadh ar an líon go dtí go lorgaíonn sé sin an carta céanna leat. Is cineál fáinne fí é. Bionn ar duine éigean briseadh amach ón bhfáinne chun an chluiche a bhrú ar aghaidh go deireadh.

Is cinnte gur rinne Caitríona Ruane rud maith agus deireadh a chur leis an 11+ gí gur fhag an bealach a rinne sí é droch bhlas i mbéal gach duine. Is blár catha anois an earnáil oideachais agus is cinnte gur peil pholatúil í an Ghaeilge atá ciceáil fiochmhar i ndán di sa tréimhse amach romhainn.

Ní h-é nár thug SF – via Caitriona Ruane – ciceáil don teanga lena linn. Ní gá ach féachaint ar an gcúis atá á chur ag Coláiste Feirste in éadan na Roinne mar gheall ar an ndiultú don iarratas ó roinnt dhaltaí ó Ard Mhic Neascadh córas iompair go dtí Coláiste Feirste a chur ar fáil.

Nuair a thugann tú faoi ndeara an méid a deir an Aire faoin Ard Teist, agus í ag maíomh gur mhaith lei é a bheith ó thuaidh mar go bhfuil sé níos fearr, dar lei, ná córas an A Libhéal, tuigeann tú go bhfuil rud éigean ar iarraidh. Tá an Ard Teist ina scrúdú gan tairbhe fabhtach clochaoiseach nach bhfuil oiriúnach don 21ú Aois.

Is mór an tura go bhfuil Sinn Féin ag féachaint ar cheisteanna den tsort seo trí gloiní glasa agus gan iad ag déanamh anailíse ar an ábhar mar is ceart, ón mbunphrionsabal. Cad é an bealach is fearr chun oideachas a roinnt lenár bpáistí?

Tá siad chomh h-olc leis na PDs – nach maireann – agus an dearcadh siocaithe ar cheisteanna na n-oisbidéal is araile.

Beidh toghchán tionóil ann i mbliana agus má tá aon meas ag SF ar an nGaeilge beidh orthu a chinntiú nach bhfaigheann an DUP nó UUP an Aireacht OIdeachais, le cinntiú nach scaoiltear duine éigean ar nós Nelson ‘Flat Earth’ McCausland isteach sa Roinn chun tuilleadh scriosa a dheanamh ar an dteanga.

Agus beidh orthu tabhairt faoi cur chuige nua faoin oideachas, cur chuige radacach a ligfidh do gach éinne teacht ar bhórd, cur chuige atá ar leas an oideachas is fearr a chur ar fáil do pháistí an tuaiscirt.

Caol seans go dtarlóidh sin, ceapaim.

iGaeilge – winner, alright!

iGaeilge - an Blag is Fearr a Bhain Úsáid as an nGaeilge

Tar éis an seachtain íontach a bhí ag na capaill Éireannacha ag Cheltenham, bhí bua don tríú bliain as a cheile ag an mblag seo ag Gradaim Blagála na hÉireann.

Ar ndóigh tá áthas orm gur bhuaigh iGaeilge an gradam i mbliana. Léiríonn sé go bhfuil suim amuigh ansan i mo léargas canncrach agus míáisiúil ar an saol, agus ar shaol na Gaeilge is na Gaeltachta ach go h-áirithe.

Bhí an iomaíocht i mbliana níos géire ná mar a bhí sé i mblianta roimhe seo agus tá súil agam go mbeidh sé níos géire arís an bhliain seo chugainn. Beirim mo bheannachtaí orthu san a bhí ar an ngearrliosta seo in éineacht liom.

Is é seo an séú bliain ar reachtáladh na gradaim seo agus tá sé buaite ag an mblag seo trí uaire. Ní h-é go bhfuilim sanntach ach an fhaid is a bheidh an blag seo beo, beidh sé san iomaíocht. Nó is é sin an t-aon slí gur feidir liom a chinntiú go mbeidh caighdeán na mblaganna Ghaeilge ag dul ó neart go neart.

Is é sin, dár ndoigh, má bhionn na gradaim seo á reachtáil arís nó is cinnte gur ualach trom é ar eagraí na ngradam, Damien Mulley, fiontraí idirlín, gach bliain. Agus is beag buiochas a bhionn le fáil aige, fiú gur oíche íontach a bhionn ann gach bliain (bhí mé ann i 2009 nuair a reachtáladh i gCorcaigh iad). Tá moladh ar leith ag dul do Chonn Ó Múineacháin, Edgecast Media, as urraíocht a dhéanamh ar na gradaim.

Ar aon nós tá feabhsuithe sa bhreis le cur i bhfeidhm ar iGaeilge go luath agus tá súil agam nach fada go bhfeicfidh sibh iad.