Aire ‘crack-áilte’ an Chultúir ó thuaidh

Nelson McCausland, Aire Chultúr an Tuaiscirt: Tuairimí 'crackáilte' an aire is dainséaraí ó thuaidh.

Deirtear linn nach fada go mbeidh straitéis á fhoilsiú ag an Aire Cultúr ó thuaidh, Nelson McCausland, chun cur chun cinn na Gaeilge ó thuaidh a thacú.    Is cosúil gur cuid é sin den choireagrafaíocht a réitíodh maidir le déabhlú na cumhachta poilíneachta ag Caislean Cromghlinne.    Na margaí ‘ar an taobh’ is fearr aithne orthu sin.

An bhfuil a fhios ag aoinne cén sort straitéise atá á bheartú ag an Aire chun an Ghaeilge a chur chun cínn?    Taobh amuigh dá Roinn, ní dócha é.  [Cuireann sé aire eile le cúramaí teanga i gcuimhne dhom….]

Agus mé ar thóir leid nó dhó [leid – Boord o’Leid :)]  faoin méid a bheadh sa straitéis seo, thugas cuairt ar bhlag an Aire – agus is fiú do dhaoine cuairt ar bhlag Nelson McCausland, táim ag rá leat, an oiread is gur fiú do dhuine cuairt a thabhairt ar bhlag Gerry Adams.  Dá mhéid pearsaí sa saol phoiblí atá teacht orthu sa tslí seo, is fearr é don chóras pholatúil.

Tá dhá thrachtaireacht ag an Aire le déanaí ar fiú áird ar leith a thabhairt orthu agus sinn ag cuardach leideanna faoin aigne atá aige faoin straitéis teanga seo.

Sa trachtaireacht is déanaí uaidh, deir sé an méid seo i leith griangraf a chonaic sé i nuachtán.

On the front page of the Irish News this morning there was picture of a some of the pupils outside St Eugene’s High School, a Roman Catholic school in Castlederg.  Part of the name on the school building is covered by a poster, which is being held by one of the children, but the words Ardscoil and Naomh, written in old ‘Celtic-style’ script, are clearly visible.

This is a simple example of the way in which Roman Catholic schools affirm and promote an Irish, Gaelic and Celtic cultural identity for the children who attend them.  It is done through Irish signage, Irish language, Irish traditional music and Irish games.  In other words the schools have an Irish cultural ethos.

Níor chreideas riamh go raibh a dhothain á dhéanamh ag scoil ar bith, Caitliceach nó eile, ó thuaidh chun an Ghaeilge a chur chun cinn nó, dá mba rud é go raibh sin amhlaidh, cén ghá a bheadh le gaelscoileanna ó thuaidh?

Ar aon nós creideann an Aire nach bhfuil sé ceart go mbeadh an scéal amhlaidh i scoileanna Caitliceacha agus ná beadh aon cur chun cinn á dhéanamh ar Chultúr na Breataine, na bProtastúnach, na nAondachtach nó na bhFear Buí sna scoileanna san earnáil Stáit ó thuaidh.  Creideann sé go dtagann na páistí a dheineann freastal ar na scoileanna seo ó chúlra Protastúnach/Briotanach agus mar sin gur cheart go mbeadh na scoileanna sin ag cur chun cinn ‘a gcultúr’.   Dar leis gur ceart é seo atá dearbhaithe faoi Chairt na Náisiún Aontaithe i leith Cearta an Linbh.    Tá tús curtha aige le cainteanna leis an Aire Oideachais, Caitríona Ruane, ar an ábhar agus is é atá molta aige ná:

It will require change in a number of areas, including:

1. Incorporation of cultural traditions into initial teacher training

2. The development and provision of appropriate teaching materials

3. In-service teacher training

4. Guidance for school governors about the cultural ethos of the school and the cultural rights of the child

Anois níl a fhios agamsa fútsa – ach is údar imní an méid seo domsa.  Tá an Aire ag cothú ‘cultúrdheighilt’ ó thuaidh a chinnteoidh go mbeidh easpa comhthuisceana idir an dhá chultúr mhór ó thuaidh ar feadh na glúinte romhainn lena moltaí.  Má tá rud ar bith le déanamh, le cinntiú go mbeadh comhthuiscint níos fearr ann idir an dhá chultúr, ba cheart go mbeadh oideachas is oiliúint faoi cultúr an taobh eile á mhúineadh sna scoileanna ar ‘an dhá thaobh’.    Ní gá léamh idir línte an méid atá scríte ag an Aire le tabhairt faoi ndeara go bhfuil sé ag iarraidh go mbeadh eiteos Protastúnach, Briotanach is Oráiste á thacú ag na scoileanna atá faoi smacht díreach an stáit ó thuaidh agus, is dócha,nach mbeadh aon rian den Ghaeilge ann, de chultúr na hÉireann (Tá Tuaisceart Éireann go fóill suite in oileán na hÉireann, nach bhfuil?) is cluichí is ceol na hÉireann.

Má tá an meoin seo ag an Aire i leith cúrsaí ‘eiteos’ sna scoileanna, an bhfuil sé mí réasúnta a cheapadh nach mbeidh an meoin seo le tabhairt faoi ndeara ina straitéis teanga?  Agus an rud maith é sin don Ghaeilge, go mbrúfar an teanga i dtreo pobal amháin sa chaoi is nach n-aithneofar í mar chomhoidhreacht gach duine i ‘dTuaisceart Éireann’?   Gan amhras is cuid é sin den cur chuige deighilteach atá á spreagadh ag an gcóras pholatúil ó thuaidh.

I dtrachtaireacht eile deineann an Aire a mhór de bhunús ‘Albanach Uladh’ an focal ‘craic’ nó, dar leis, ‘crack’.   Gach seans go bhfuil an cheart ag an Aire faoi seo – ní fiú bheith ag argóínt faoi.    Tá an Aire buartha faoin fhocal seo bheith á ghoid ag cultúr na Gaeilge is na Gaeltachta ó chultúr na hAlbainis Uladh.

An rud a thugann an Aire goid air, creideann daoine eile gur saibhriú teanga é go mbeadh teangacha eile ag fáíl focail ar iasacht uaidh.   In áit don Aire bheith ag iarraidh na scoilte a dhaingniú, nár cheart do bheith ag baint úsáide as ‘craic’ le léiriú do dhaoine go bhfuil an Ghaeilge agus an Albainis Uladh mar chuid dá gcomhoidhreacht chéanna?    Go deimhin, d’fhéadfá go mbeadh an cur chuige sin ag teacht go h-iomlán leis an mhóid a thug sé mar Aire an chéad lá go mbeadh sé chomh diograiseach céanna i leith gach chuid den phobal agus é i mbun a chúramaí.

Tá sé fánach domsa, is dócha, bheith ag iarraidh súile an Aire a oscailt faoi chomh craiceáilte – nó crackáilte – is atá a chur chuige.  Ní h-amháin go bhfuil sé crackáílte ach tá sé dainséarach.   Is é an Aire McCausland an Aire is dainséaraí, dar liom, ó thaobh todhchaí an Tuaiscirt.   Má eiríonn leis a mheon aigne a chur i bhfeidhm, beidh an scoilt seicteach daingnithe go buan ó thuaidh.

Ní h-é nach dtuigeann an Aire an méid seo.  Ar thrachtaireacht eile dá chuid, léiríonn sé go tuisceanach an léargas atá aige ar an chaidreamh idir an dhá chultúr ó thuaidh.    Ar ndóigh creideann seisean go bhfuil sé ag díriú ar spotsholas ar mhíthuiscint dhuine eile, sa chás seo Monica McWilliams, seachas ag cur a thuairim scoilteach féin i láthair an phobail.  Leag Monica a méar ar an bhfadhb in oráid a thug sí deich mbliain ó shin:

Closer to home the unionist-nationalist divide still remains strong. Perhaps one of the saddest developments in recent years is how cultural identity has been used to exacerbate this divide. It is doubtful if either Cuchullan (sic) or Douglas Hyde would have recognised the cultural battles that are taking place in their name. Faced with an increasing Irish language and cultural hegemony, Unionists have responded with an inflated Ulster-Scots identity, that they police in terms of parity of financial and esteem equity. This is the ‘black pig’s dyke’ defensive mentality in practice.

Tugann an Aire freagra ar seo ina bhlag ag rá do:

(1) She ignored the fact that the Gaelic revival at the end of the 19th century, led by men such as Douglas Hyde, gave rise to Irish cultural nationalism.

Niorbh aon ‘náisiúnaí’ chultúrtha é Dubhghlás de hIde sa tslí atá luaite ag an Aire.  Ba dhuine é a ghlac seasamh laidir in éadan polaitiú na teanga, ach sin rud nach dtuigfeadh Nelson atá ar a sheacht dicheall a pholataíocht a bhrú anuas ar chultúr agus ar theanga na Gaeilge.

(2) She referred to an ‘increasing Irish language and cultural hegemony’. The word hegemony means ‘dominance, especially by one social group over others’.

Tá’s ag an saol mór nach bhfuil an Ghaeilge ag imirt cos ar bholg ar chultúr ar bith, gur teanga agus cultúr ‘ar an imeall’ í ina dtír dhúchais féin.   B’fhearr linn nach amhlaidh a bheadh – ach sin mar atá.

(3) She also said that there was ‘an inflated Ulster-Scots identity’. In fact there is nothing inflated about an Ulster-Scots identity. It is an important part of our cultural diversity and a significant strand in our cultural history.

Is cinnte gur cuid tabhachtach dár n-éagsúlacht agus stair chultúrtha í an Albainis Uladh agus an cultúr a ghabhann leis an teanga.  Ach ní h-ionann sin agus a rá nach bhfuil sí ‘ataithe’ nó, dar liomsa, curtha as a riocht ag polaiteoirí ar nós Nelson agus iad sa tóir ar chultúr a sheasfadh an fhód leis an Ghaeilge.   Níl aon chinnteacht ann gur teanga ‘Aondachtach, Protastúnach’ í an Albainis Uladh, fiú má ghlacann tú gur teanga í sa chéad dul síos.   Is é sin ‘bréag mór’ na hAlbainis Uladh.

Tá bréag beag an Boord  faoi chaibidil san Irishman’s Diary ag Frank McNally.   De réir dealraimh tá ‘fada’ na Gaeilge á úsáid in ainm an Bhoird ar shlí nach bhfuil bunús dá laghad leis.

Since that body was set up under the Belfast Agreement, I had always been curious about its use of the accent on the E in “Ulstèr”. So while interviewing the agency members later, I asked what effect it had on the word. And I was rather surprised when a member of the delegation admitted candidly that it had no effect: “We just thought it looked good”.

At the time, I was inclined to agree that it did look rather fetching. And that, what with its distinctive leftward slant, it nicely mirrored the accent used on the North’s other minority language, with which Ulster Scots compete for funding.

Níl aon cleas nach n-úsáidfear sa chogadh chultúrtha seo atá á fhearadh ó thuaidh, is cosúil.

9 dtuairim ar “Aire ‘crack-áilte’ an Chultúir ó thuaidh

  1. Ian Mac Murchaidh

    Ceart ar fad agat anseo. Blag suimiúi atá aige sa dóigh is go dtugann sé léargas de chinéal éigean duinn ar cad é atá ar bun aige.

    Freagra
  2. séamus Mac Seáin

    ach ní craicéálite atá an síolteagaisc seo ag Nelson ach contúirteach. Cuireann sé i gcuimhne domh “Dreachtchonradh Seanóirí Sion” a cumadh sa Rúis sa 19ú céad agus ar bhain na Náitsíthe leas as leis an Giúdaigh a dhíothú. Mhaígh na daoine a chum an Dréactchonradh go raibh plean domhanda ag Giúdaigh forlámhas a fháil ar shibhíaltacht na hEorpa go díreach mar a mhaitear go bhfuil na Gaeil ag iarraidh forlámhas a fháil ar shibhíaltacht phrotastúnaigh an tuaiscirt. Léigh cuid de na sleachta sin thuas i gcomhthéacs dréachtchonradh Síon go bhfeicfidh sibh cad é atá i gcéist agam. Comhartha scoile i nGaeilge ina bhagairt do chultúr Albainis Uladh? Dia dar sabháil

    Freagra
  3. An Tuamach

    Is duine dubh é, a Chonchubhair, dubh in gcoinne na Gaeilge, dubh i gcoinne an chultúir agus dubh i gcoinne rud ar bith a bhfuil baint ag na Gaeil leis.

    Freagra
  4. igaeilge Údar an Ailt

    Is é sin an fath a ceapadh é, a Oisín. Agus ní h-amháin go bhfuil an locht ar an DUP as é a cheapadh ach ar Shinn Féin freisin mar go raibh an rogha acu an Aireacht Chultúir a bheith acu agus gur shéan siad é ar a gcúiseanna taicticiúla féin. De bharr sin atá an Aireacht ag an DUP agus de bharr an Aireacht a bheith ag an DUP go bhfuil Aire Frith Chultúr againn.

    Freagra
  5. séamus Mac Seáin

    a choncubhair, a chara, níl a fhios agam an dtiocfadh le Sinn Féin Cultúr agus Oideachas a bheith acu san fheidhmeanas ó thuaidh ach dá dtiocfadh, sin mar a b’fhearr é ó thaobh na Gaeilge de ach má’s rud é nach dtiocfadh is fearr liomsa gur roghnaigh siad Oideachas seachas Cultúr nó níl aon amhras ach gur chuidigh an tAire Sinn Féineach go mór le cur chun chinn an Ghaeloideachais ó chuaigh sí i gcumhacht, ainneoin droch chomhairle a bheith faighte aicí go minic, dar liom , ó “Aparatchicks” lucht na Gaeilge iad féin. Mar a tharlaionn sé tá sí le £2,000,000 a bhronnadh ar Iontaobhas na Gaelscolaíochta Dé luain seo chugainn le caitheamh ar Ghaelscoileanna úra a bhunú. Is cinnte nach mbeadh an tairgead sin ar fáil dá mbeadh Aire Aontachtach sa Roinn sin. Is minic a chain mise pairtithe polaitiúla ó thuaidh agus SF ina measc agus dhéanfainn aris é ach sa chás seo is díol molta iad seachas díol cainte.

    Freagra
  6. igaeilge Údar an Ailt

    Tuigim do chás, a Shéamuis. Is dócha go bhfuilimse ró dhiultach. Ag an am chéanna, ceapaim go dtuileann InaG gach pingin dá bhfaigheann siad ón Roinn nó bhí siad ar an ngannchuid ar feadh i bhfad. Níl sa £2m nó sa £20m ach na pinginí i gcomparáid leis an airgead a caitheadh ar Cheathrú an Titanic mar shampla agus feictear domsa go bhfuil an infheistíocht sin anois ar ghruinneal na farraige le titim na bpraghasanna sealúchais. Cinnte caitheann SF cúpla cnamh chuig pobal na Gaeilge ó am go cheile – ach bionn furmhór na feola bainte acu féin. Níl na pairtithe ó dheas aon phioc níos fearr – ach ná ceapfadh SF go bhfuil siad san níos fearr ar cheist na Gaeilge ná aon dream eile. Tá siad díreach chomh soiniceach agus b’fhéidir níos soinicí arís de bhrí go mbionn siad ag bualadh an druma faoin méid atá déanta acu ar son na teanga.

    Freagra
  7. Oisín Mór

    Tá mé an-sásta le cloisteáil go mbeidh £2m ag teacht go InaG, a Sheáin, go hairithe mar a chonaic mé féin chomh deacair is bhí sé ar na mallaibh chun gaelscoil úr a chur ar a cosa agus eagraíochtaí tacaíochta a léithéid de InaG briste beag nó mór.
    Aontaím leat fosta gur roghnaigh SF an airíocht cheart más rud é nach raibh rogha na beirte acu. Tá tionchur i bhfad níos mó ag an airíocht oideachais ná atá ag an cheann eile ar chur chun cinn na Gaeilge sna 6 Chondae. Is trua ghéar í faoi thionchur na apparatchicks ach saothar Shinn Féin iad féin atá iontu ar an droch uair

    Freagra

Freagra

Líon amach do chuid faisnéise thíos nó cliceáil ar dheilbhín le logáil isteach:

Lógó WordPress.com

Is le do chuntas WordPress.com atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Peictiúr Twitter

Is le do chuntas Twitter atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Facebook

Is le do chuntas Facebook atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Google+

Is le do chuntas Google+ atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Ceangal le %s