D. ar son dúramán

Tá coicís caite, nach mór, ó d’fhoilsigh mé mo thrachtaireacht dheireannach anseo.  Bhíos ar saoire/gnóthach/ró leisciúil chun a bheith ag blagáil sa 14 lá sin.  Ach anois, agus na scoileanna ar tí oscailt agus daltaí na tíre ar bís le dul ar ais, táim féin ag filleadh ar an mblagadóireacht.

Tháinig teachtaireacht chomh fada liom inniu ó fhear a bhionn ag plé is ag diospóireacht anseo go minic ag cur an íonsaí is déanaí ar an nGaeilge agus ar lucht a labhartha ar mo shúíle dhom.  Iontas na n-iontas, is san Sunday Independent a foilsíodh an t-íonsaí.  Fear darbh ainm D. Lynch.  D ar son Dúramán, glacaim leis.   Ní fheadar cad é an rud atá ag spreagadh muintir Loinsigh – iad san atá ag obair leis an Sunday Indo ar aon nós – ach seo an dara íonsaí ón dtreabh sin le tamall anuas.

An uair seo, tá go leor blustair is bréaga ann, faoi mar a bhionn i go leor altanna faoin nGaeilge i nuachtáin Bhéarla, ach istigh ina lár, tá blúirín den fhírinne freisin, más searbh féin an fhírinne céanna.

They say that Mandarin Chinese is one of the most difficult languages to learn. Yet if any of us had been taught Mandarin Chinese for an hour a day, five days a week, for about 14 years, it would be inconceivable that we would emerge from that with almost no ability to speak Mandarin Chinese, or to write it, and no desire to acknowledge its existence in any way.

Yet for generations, in vast numbers, we Irish have managed to do that in relation to our “first” language. Our resistance has not wavered in any way — if anything, we grow more resolute. How do we do it? How do we keep hating the Irish language with such integrity?

Ní fheadar an luafainn ‘integrity’ le seasamh Uí Loinsigh.  Ach glacaim leis go bhfuil pointe aige sa mhéid a deir sé – is é sin go bhfuil sé deacair a dhéanamh [aige] cén fath go bhfuil an oiread cur i gcoinne na Gaeilge i measc an phobail mhóir [dar leis] agus a d’fhagadh an chuid is mó againn gan cumas cainte sa teanga?

Ní doigh liomsa go bhfuil an oiread mistéir ag baint leis is a cheapann Uí Loinsigh.  Sílim go bhfuil an meas ag pobal na tíre ar an nGaeilge nuair is rud é atá taobh amuigh dá saol – ach nuair atá orthu dul i ngleic leis an teanga, gur scéal difriúil é sin.  Tá sí deacair.  Agus i saol an lae inniu, ní maith le daoine rudaí atá deacair.  Seachnaíonn siad iad.

Is léir go bhfuil sé amuigh ar an nGaeilge gur ábhar deacair í san Ard Teist.  Is cuimhin liom féin bheith ag déanamh na h-Ard Teiste breis is scór blian ó shin agus bhí mo lámh scríobhnóireachta tinn tuirseach tar éis na scruduithe Ghaeilge.  Bhí sé tinn tuirseach tar éis scruduithe eile freisin – ach is cuimhin liom go h-áirithe an tinneas a bhí ann tar éis an dara scrúdú Ghaeilge.

Mar sin is féidir le daoine a rá le lucht an tsuirbhé, gur mhaith leo an Ghaeilge a bheith beo agus á labhairt go poiblí is eile.  Ach ní iarrtar an cheist faoi cé acu ar mhaith leo  páirt a ghlacadh san athbheochan iad féin.  Ní h-é gur cheart doibh bheith ina ngniomhaithe teanga – ach an bhfuil suim acu i ranganna Ghaeilge, a bpáistí a sheoladh ag Gaelscoil nó cibé rud eile ar mhaith leo a dhéanamh chun a n-eolas faoin dteanga a threisiú?

Go deimhin tá fianaise ann go bhfuil tuismitheoirí atá a gcuid airgid déanta acu ó laethannta an Tiogair ag votáíl lena sparáín gcártaí plaisteacha agus ag ceannach diolúine ón nGaeilge san Ard Teist dá bpáistí.   Ní gá dóibh ach isteach is amach le €650 a dhíol le siceolaí oideachais agus déarfaidh an saineolaí neamhspleach sin go bhfuil rud éigean ar nós disleics ar an pháiste agus beidh diolúine acu ó bheith ag staidéar ábhar dheacair ar nós na Gaeilge.

Léiríodh díreach chomh cam is atá an gnó seo le déanaí nuair a diultaíodh áít san ollscoil do chailín a fuair diolúine ón nGaeilge – de bharr disleics a bheith uirthi, tugadh le fios – agus ar diultaíódh áit san ollscoil di de bharr nár chuir sí in iúl don Lár Oifig Iontrála go raibh diolúine fagtha aici.  Is amhlaidh gur theastaigh uaithi fealsúnacht agus teangacha a staidéar ar an ollscoil agus bhí sí tar éis an Seapáínis agus an Iodáilis a staidéar don Ard Teist.  Sheachain sí an Ghaeilge mar gheall ar an disleics seo.    Cé go bhfuil trua agam di de bharr gur chaill sí áit ar an gcúrsa a theastaigh uaithi de bharr an mhaorláthas,  agus ní chreidim go bhfuil sé ceart nó cóir gur cheart rogha mar sin a thabhairt do dhéagóir – oideachas nó scrúdú – ritheann sé liom gur fhill an fheall ar an bhfeallaire sa chás sin.

Léiriú é mar sin féin ar aicíd ar bagairt í do thodhchaí na teanga agus is ón dream saibhir ach dúr atá i bhfeidhil na tíre a thagann an bhagairt sin.  B’fhearr leis an dream sin nach mbeadh aon rud deacair ann dá bpáistí, nach mbeadh aon dúshlán rompu.  Maith go leor, más feidir liom cabhrú le mo pháistí is iad ag tabhairt aghaidh ar an saol, déanfaidh mé sin.  Ach is beart mícheart is místuama é bheith ag ceannach ticéad an bhua don pháiste i ngach comórtas.   Mar a dúirt Bono é, Daddy’s Gonna Pay For Your Crashed Car….

Tá go leor údair leis an dearcadh seo atá nochtaithe ag Dúramán  O Loinsigh san Sunday Indo.  Is é is doigh liomsa go bhfuil sé in éadan aoinne atá níos glice nó níos éirimiúla ná é.    Ní maith leis na Gaeil mar go bhfuilimíd dhá theangach.   Scríobhann sé amhail is go bhfuil sé ag scríóbh ar son phobal níós leithne – ‘we’, ‘our’ is a leithéid.   Tá sé aonarach mar sin féin agus níl aige ach tuiscint ana chúng ar an saol.   Uaireannta beireann sé greim ar ribe den fhírinne, ribe atá tugtha faoi ndeara againn go léir agus atá’s ag an saol atá ann agus tarraingíonn sé an ribe sin.  Ach ansan, léiríonn sé chomh h-easnamhach is atá an argóínt.  Go bhfuil sé bunaithe ar gliceas an ‘smart alec’ seachas aon tuiscint doimhin ar an saol…..




9 dtuairim ar “D. ar son dúramán

  1. séamus Mac Seáin

    Fáilte arais roimh do “com seang singil”. na smaoínigh nár chrothnaigh muid thú.Ba mhaith scrúdú siceolaíochta a dhéanamh ar mo dhuine Lynch le fáil amach cad é an droch éispéaras a d’fhág an spíd agus an nimh agus an fuath ina chroí aige don Ghaeilge.in áit a bheith a ionsaí b’fhéidir gur cheart dúinn uilig cúpla euro a bhailiú le chéile agus cúpla seisiún le Siceolaí a cheannacht dó.Cibé rud a tharlaigh dó bhi sé trom chúiseach go leor agus is díol trua é an duine bocht.

    Freagra
  2. colm

    Go raibh maith agat a Choncubhair as ucht an alt seo a scríobh.
    Mar dhuine a tógadh i ndeisceart Cho Bhaile Átha Cliath agus a chuala “I hate Irish” óna chomhscoláirí ar scoil, agus a dúirt é freisin, ba bhreá liom tuairimí daoine a fháil faoin bhfáth a ndeirtear é. I gcásanna áirithe, níl ann ach aithris ar phístí eile, ach i mo thaithí féin, deireann go leor de na páistí é le binb nach bhfuil sa ráiteas “I hate school” nó “I hate maths”, cur i gcás.
    Go hiondúil, is rud a fhágtar i do dhiaidh de réir mar a fhásann tú suas – ach mar a fheiceann tú ón Loingseach, tá daoine ann nach n-éiríonn leo é sin a dhéanamh. Creidim féin go bhfuil níos mó ann ná mar a bhíonn i gcás na ndaoine atá i bhfabhar na Gaeilge ach nach bhfuil sásta aon cheo dearfach a dhéanamh chur í a chur chun cinn. Is cás ar leith é an Loingseach, ach go bhfuil go leor acu ann. Daoine atá go smior i gcoinne na Gaeilge agus nach gcailleann seans satailt uirthi.

    Ar nós cara liom a dúirt go raibh mé drochbhéasach nuair a labhair mé Gaeilge le mo pháistí os comhair a máthair sise.

    Ar nós comhghleacaí oibre de mo chuid a bhí ag cur i gcoinne na Gaeilge san obair lá, go dtí gur dúirt mé gurbh í an teanga a labhair mé le mo chuid páistí.

    Comhleacaí eile oibre a dúirt liom nach mbíonn na Gaeilgeoirí ag an obair cairdiúil leis na daoine eile ann.

    Is mionlach iad na daoine seo, ach ní chailleann siad deis chun cur i gcoinne na Gaeilge, agus na Gaeilgeoirí. Tá an fuath go smior iontu, agus creideann siad go bhfuil an ceart an fuath seo a thaispeáint go poiblí.

    Freagra
  3. aonghus

    Tá gné ann san Loinseach agus san Myersach (duine eile den aicme) den contrarian. Is maith leo labhairt amach go neamhbhalbh i gcoinne rudaí a bhfuil daoine eile i bhfách leo (go poiblí ar aon nós).

    Rinne mé gugláil ar stuif eile le Declan Lynch, agus tharla go raibh sé ag caitheamh anuas ar am mbealach céanna ar CLG.

    Is dóigh liom gur mionlach muide atá ar son na Gaeilge go fíreannach, agus tá mionlach eile dubh dóite ina éadan. Bíonn sé eásca ag baill de mhionlach titim isteach i bpluais goimhiúl íogair cantalach. Ní mór dúinne an ghaiste úd a sheachaint – cailleann an meon sin díospóireachtaí!

    Freagra
  4. Aodán Ó Sé

    Ós rud é go bhfuil díol agus brabús na nuachtán uilig ag titim as a chéile, sé is measa atá an caighdeán “iriseoireachta” ionta, dar liom. Is fearr leo colúnaí binbeach, seachas ainilís cothrom stuama ar chúrsaí reatha. Braithim féin go bhfuil báidh don Ghaeilge ag dul i dtreise i measc an chosmhuintir.

    Freagra
  5. Máirtín

    Tá cuidiú de dhíth ar an leaid sin. Is léir go bhfuil sé gann ar an ghnáthchiall, agus lán de dhiúltachas.

    Caithfidh gur duine duairc gan lúchair ina shaol atá ann…

    Freagra
  6. An Tuamach

    Léigh mé an t-alt óir sheol cara liom chugam é. Ar bhealach éigin ní chuireann sé isteach orm. Tá mé tinn ag éisteacht leis an saghas seo caca. Is duine millte é ó scoil iriseoireachta Myers. Nach trua dó, an langer?

    Freagra

Freagra

Líon amach do chuid faisnéise thíos nó cliceáil ar dheilbhín le logáil isteach:

Lógó WordPress.com

Is le do chuntas WordPress.com atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Peictiúr Twitter

Is le do chuntas Twitter atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Facebook

Is le do chuntas Facebook atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Google+

Is le do chuntas Google+ atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Ceangal le %s