Aire ina ‘imreoir ar an gclaí’

ocuivThárla sé os comhair ár súile – rinne sé é go glic agus gan forogra ar bith. Ach, go tobann, tá dhá bhliain curtha leis an plean 20 bliain chun an Ghaeilge a athréimniú mar theanga phobail i dtír dhá theangach ag an Aire Ghnóthai Pobail, Tuaithe agus Gaeltachta, Éamon Ó Cuív.

In alt sa Sunday Times inniu, deintear tuairisciú ar an sprioc go mbeidh trí oiread na gcainteoirí Ghaeilge ann faoi 2030. Anois bhí mise den tuairim – agus tá a fhios agam go raibh sibhse den tuairim céanna – gurb é 2028 an spriocdáta a luaigh an Aire Ó Cuív leis an chéad lá riamh a fhoilsíodh an straitéis roimh Nollaig i 2006.

An tuairisceoir san Sunday Times, Stephen O’Brien, níl eolas beacht aige ar an straitéis seo nó cuireann sé an scéal seo i láthair amhail is gur scéal nua é agus níl aon tagairt ann do phlean san alt ach is ag tagairt do straitéis a bhionn an t-alt an t-am ar fad.

The strategy was devised at a cabinet sub-committee chaired by Brian Cowen, the taoiseach. Currently 85,000 Irish people describe themselves as fluent, daily speakers while 1.6m say they are competent in the language. The government wants these figures to increase to 250,000 and 2m in 20 years.

Is dócha nár cheart dúinn bheith ró bhuartha faoi dátaí agus a leithéid. An rud ar cheart dúinn áird a dhíriú air, an straitéis nó an plean féin.

Agus níl aon rud ró úr faoin phlean seo. Niorbh é fo-choiste an Rialtais faoi chathaoirleacht an Taoisigh a bheartaigh é ach an oiread ach beirt fhear, Seamus Mac Seáin agus Gearóid Ó Cairealláin, is an phobal a thóg siad i mBéal Feirste timpeall ar Chultúrlann McAdam Ó Fiaich.

Dúirt Aodan Mac Poilín ón Iontaobhas ULTACH leo ag an am sin gur eilifint bhán a bheadh sa Chultúrlann ach lean siad orthu lena bplean uaillmhianach. Anois tá an Cultúrlann céanna ina ghormchló ar straitéis athbheochana na Gaeilge ag an stát ó dheas, stat a chaith 80 bliain, mar dhea, ag cur chun cinn na Gaeilge.

To achieve this 2030 target Eamon Ó Cuív, the gaeltacht minister, is planning a network of Irish-language cultural centres in cities and towns in order to increase the opportunities people have to speak as Gaeilge. Ó Cuív says he wants Irish-language organisations to follow the GAA’s lead by modernising their facilities and building local centres….

Ó Cuív wants cities and towns to develop a network of Irish cultural centres similar to Belfast’s Culturlann, a converted church now home to a bookshop, restaurant, art gallery and theatre. A second Irish-language cultural centre, Culturlann Ui Chianain, is due to open shortly in Derry.

“If you want to socialise in Dublin through Irish, there is nowhere to go except the rather dingy place that [Irish language organisation] Conradh na Gaeilge very cleverly set up in the 1970s,” Ó Cuív said. “It has served its purpose, we need to modernise [it] and they’d admit that.”

Ach, fan noiméad, ní rud úr é seo fiú ó bhéal Uí Chuív. Ag an Oireachtas i gCathair na Mart i 2007 i nDoire Cholmcille i 2006 nár fhogair sé an uaillmhian céanna, sara raibh cruinniú ag an bhfochoiste seo atá faoi chathaoirleacht an Taoisigh, Brian Ó Comhainn. Rinne mé tuairisciú ar an gcaint a thug sé le h-aghaidh Níl a fhios againn go fóíll, áfach, cé acu an raibh cruinniú nó dhá chruinniú nó níos mó nó níos lú ag an bhfochoiste seo ó shin – ach is cosúil, más aon tomhas an tuairisc seo ar thoradh shaothair an bhfochoiste, ná raibh gá leis ar chorr ar bith nó bhí an plean réitithe roimh ré agus nach bhfuil ag titim amach ó shin ach cur i gcéill de phroiseas chomhairleachta agus meilt ama (is airgid).

Ba choma liom sin, fiú, chomh fada is go dtiocfadh Aire Rialtais ar nós Ó Cuív ós comhair an phobail le rá cad iad na pleananna atá ag an Stát cuidiú leis an bproiseas seo. Nílim ag caint go díreach ar airgead. Táim ag caint ar thacaíocht phraicticiúil eile ar féidir leis an Rialtas a thabhairt – faoiseamh cánach sa bhreis le h-aghaidh infheistiú sa Ghaeilge mar shampla?

Mo chomhairle ar seo: Ná bíodh eagrais nó gniomhaithe Ghaeilge ag fánacht ar fhoilsiú an phlean seo – cé go gcreidim gur leid laidir é foilsiú an ailt seo ag an am seo go bhfuil sé ag teannadh linn go luath – ach bogaimís chun ár gcuid féin a dhéanamh den phlean.

Ar ndóigh tá an bogadh ar siúl theana féin nó tá na h-eagrais Ghaeilge ag gníomhú. Tá Conradh na Gaeilge le moladh as tionscnaimh ar nós Raidió Rí Rá is Seachtain Na Gaeilge is Ceol 09 is an coiste dúiche thar a bheith gniomhach i mBaile Átha Cliath (atá Feirsteach ag tabhairt ceannaireacht cumasach do, maith thú a Sheain). Tá Glór na nGael tar éis udar.ie a thabhairt ar an saol agus léiríonn Comhdháil Náisiúnta na Gaeilge nach bhfuil siad ró fhada ar chúl le tionscnaimh ar nós Gaelport.

Tá na Feirstigh fós ceim nó trí chun tosaigh ar sin, forásacht atá léirithe ag leithéidí Nuacht 24.

Níl san Aire nó an Rialtas ach imreoirí ar an gclaí sa phroiseas seo go dtí seo – tá sé in am do páirt gníomhach a ghlacadh san imirt nó fagfar ar chúl é ar fad.

10 dtuairim ar “Aire ina ‘imreoir ar an gclaí’

  1. séamus Mac Seáin

    is fearr go mall ná go brath, a choncubhair, agus má’s amhlaidh go bhfuil an rialtas ó dheas le gníomhú go gasta ar cheist seo na nionad Gaeilge is ceart dúinn fáilte a chur roimhe. ag deireadh na seachtaine seo thart thug mé caint bheag do mhuintir Chultúrlann UÍ Chíanáin ag lá stráitéise a bhí acu i nGort A’ Choirce i nDún na nGall mar gheall ar bhunú Cultúrlann Mac Adam/Ó Fiaich i mBéal Feirste agus rith se liom agus mé ag caint leo go bhféadfadh gréasán de na hionaid seo fríd an tír lorg chomh mór a fhágail ar chúrsaí teanga agus a d’fhág bunú na nGaelscoileanna 20 bliain ó shin ach brandáil a dhéanamh ar an cheannceap (le sáin cheadúnas má’s gá).Nár dheas an rud ag stráinséir é dul isteach i mBaile mór ar bith i nÉirinn agus chomh maith le Dunnes stores,agus M/S nó super Quinn no McDonalds féin go mbeadh “ionad buail isteach” Gaeilge ann. an tainm amháin orthu go léir agus a chomarthaíocht Shuntasach féin acu.Sin an fhís ach cé cuirfidh ruball ar an chat?.

    Freagra
  2. igaeilge Údar an Ailt

    Is feidir leis an Aire an dubh a chur Ina gheal ar an Sunday Times mas maith leis agus b’fheidir go gcreideann se nach dtabharfar a dhushlan de bharr La Nua agus Foinse a bheith curtha o mhaith ag Foras Na Gaeilge. Ni chuirfidh se cluain orainn go leir afach. Taim ar shon gaeltachtai cathrach, mar a cheapfa. Ach nil fhios agam go ndeanfaidh se beart de reir briathar. an gcreideann tusa go ndeanfaidh se beart?

    Freagra
  3. Séamas Mac Murchaidh

    “an gcreideann tusa go ndeanfaidh se beart?”

    Is dóigh liomsa go ndéanfaidh sé a dhícheall.

    Tá mé ag smaoineamh go mbeadh daoine eile ann nach mbeadh ar aon fhocal liom. Ba mhaith liom fáil amach uafa cad chuige?

    Cad chuige a chaithfeadh Ó Cuív a chuid ama ag iarraidh an plean a bhrú chun tosaigh?

    Freagra
  4. séamus Mac Seáin

    beidh le feiceáil a choncubhair ach má’s amhlaidh go bhfuilthear á phlé tá súil agam go mbeidh Gaeil fríd an tír ag scríobh chuige ámárach lena bpleanna féin faoi choinne a leithéid.Is féidir nach bhfuil ann ach caint ach san am chéanna má’s fiú an smaoineamh nior mhisde do Ghaeil beartú chuige is cuma caidé a deir an rialtas.Caidé an seoirt ionad a ba cheart a bheith ann, idir bheag agus mhór,? caidé na riachtanais bhunúsacha a chaithfeadh a bheith a leithéid? An bhfuil áiltire inar measc a dtiocfadh leis plean garbh a dhéanamh do fhoirgneamh a bheadh chomh suntasach sin go bhfeicfeadh daoine gur chuid de ghréasan corpóraideach é? An bhfuil barúil ag duine ar bith

    Freagra
  5. Seán Mícháel O Donnchadha

    Is doigh liom go bhfuil deireadh le ré Ó Cuív o na raflaí on Bórd Snip Nua.Ach ta tairbhe le baint as an smaoineamh greasáin de hIonaid Ghaeilge a bheith ann morthimpeall na tíre. An fadbh is mó ansin na maoiniú in aimsir na géarcheime.Cad faoi iad a lonnú sna scoileanna atá dúnta ar feadh leath na h-ama ?

    Freagra
  6. instsignpost

    …an caint seo faoi ionad níl siad ach ag caint faoi BÁC. Gur gá é a mhéadú leis an 250000 a ligint isteach is dócha!! Is cosúil go mbeidh an Ghaeltacht bánaithe – seachas Béal Feiriste ar ndóigh – faoi 2030…

    Ní nach ionadh an rud is deanaí a rinne Éamo anse i gConamara ná teach bhreá altrainis a oscailt i gCois Fhairrige. Freagra na ceiste meas tu?

    Freagra
  7. Feirsteach

    Mar eolas,
    Tá deiseanna forbartha ionaid in Iúr Cinn Trá fógraithe le déanaí, maraon leis an cheann nua i nDoire agus i Luimneach.

    Tá fiosruithe ar siúl ag an gConradh faoi dhul chun cinn an Árais i gCorcaigh.

    Tá Áras na nGael agus an Cultúrlann i nGaillimh agus i mBéal Feirste faoi seach (gan trácht ar an gCumann Cluain Árd).

    Fáiltíonn an Choiste Chontae roimh caint dhearfach an Aire ar Lárionad Gaeilge i mB.Á.C. Beidh litreacha ag dul amach chuig na comhairleoirí nua-thofa i gComhairle Cathrach Bh.Á.C. an tseachtain seo, ag lorg cruinniú leo chun féidearthachtaí Lárionad Gaeilge agus saincheisteanna eile a phlé.

    Le dea-mhéin,

    Seán Ó hAdhmaill
    Cathaoirleach
    Coiste Chontae Bhaile Átha Cliath
    Conradh na Gaeilge

    Freagra
  8. séamus Mac Seáin

    mura ndéarna caint an Aire rud ar bith eile is léir gur spreag sé na Gaeil le smaoineamh dáiríre ar na féidireachtaí agus ní olc an rud é sin.Tá rud amháin a chaithfeas na Gaeil a sheachaint má tá aon fhiúntas le bheith san hionaid seo,caithfidh siad a bheith éagosúil leis na hionaid “vampire” Ghaeilge ata ann faoi láthair nach dtagann beocht iontu ach amháin le titim na hoíche agus teacht an dorchadais.caithfidh siad a bheith oscáilte don ghnáth phobal i lár an lae ghil go bhfeice daoine go bhfuil sí beo agus brí inntí

    Freagra
  9. Ping: Plean 20 bliain – sé sin 20 bliain go dtí go bhfoilseofar an phlean! « iGaeilge

Freagra

Líon amach do chuid faisnéise thíos nó cliceáil ar dheilbhín le logáil isteach:

Lógó WordPress.com

Is le do chuntas WordPress.com atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Peictiúr Twitter

Is le do chuntas Twitter atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Facebook

Is le do chuntas Facebook atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Google+

Is le do chuntas Google+ atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Ceangal le %s