COMHAR agus Ciorcal Órga na Gaeilge

Nuair a fhreastalaíos ar an Oireachtas i gCathair na Mart i 2007, is cuimhin liom iarracht a dhéanamh ar shintiús a ghlacadh le Comhar, a bhí ag an am sin i mbaol a bháis de bharr cinneadh an Fhorais deireadh a chur lena chonradh, ón eagarthóír a bhí ann an uair úd, Mícheál Ó hUanacháin.

Bhí Mícheál Ó hUanacháin ag déanamh a mhíle díchill an uair úd ach ba bheag iad na h-acmhainní a bhí agus bhí an iris in ísle brí dá bharr.

Ansan ag tús 2008, bhí alt san Irish Times ag Caolfhionn Nic Phaidín ag maíomh go raibh deireadh le Comhar agus nach gcloisfear a ghuth stairiúil arís. Bhí Caolfhionn díreach ceaptha ina comhalta ar Fhoras na Gaeilge agus ba bhall í don chumann atá freagrach as Comhar.

Ag an am sin bhíos im eagarthóir ar Lá Nua. Mar ba dhual do nuachtán Ghaeilge le coinsias ar bith, thairgíos cabhair don iris. Scríobhadh eagarfhocal is ailt ar shon slanú Comhar.

Fuaireas amach ná raibh aon eolas ag Mícheál Ó hUanacháin ar an deireadh seo a bhí á thuar in alt san Irish Times. Go deimhin bhí sé tar éis eagrán mhí Eanáir a réiteach agus bhí sé ullamh don chlódóir.

Ach nior foilsíodh é mar gur chinn bórd COMHAR gan é a fhoilsiú go dtí go raibh siad tar éis achomharc a dhéanamh chuig Foras na Gaeilge faoina chinneadh.

D’imigh na míonna agus ansan i mí Bhealtaine nó ag deireadh mí Aibreáin, fograíodh go raibh eagarthóir á lorg le h-aghaidh Comhar. Chuireas isteach ar an bpost ar an dtuiscint nár foláir go raibh Mícheál Ó hUanacháin tar éis eirí as.

Ar aon nós, fuaireas cuireadh chun agallaimh. D’fhreastalaíos ar an agallamh agus dheineas scrúdú. Thaisteal mé an slí ar fad chun an agallaimh agus cé go rabhas in am, ní raibh an painéal agallaimh ann in am.

Ní gá dul I bhfad scéil leis. Cúpla seachtain i ndiaidh an agallaimh, bhí alt san Irish Times ag fógairt gurb é Aindrias Ó Cathasaigh eagarthóir nua Comhar.

Fán am sin ní raibh aon scéal faighte agam ó Comhar ag tabhairt toradh an chomórtais le fios dom. Rinne mé seo a ghearán i scribhinn le cathaoirleach bhórd Comhar, Uaitéar Ó Ciaruáin agus ghabh sé leithscéal liom ar an nguthán. Chuir sé litir chugam ina dhiaidh sin ag gabhail leithscéala liom agus ag gabhail buiochais liom as páirt a ghlacadh sa phroiseas. Thug sé chun cuimhne mo thaithí agus mo chailíochtaí mar eagarthóir ar Lá Nua.

I mí Meán Fómhair deineadh ath sheoladh ar Comhar. Ní bhfuair mé cuireadh freastal ar an ocáid fiú is go raibh spéis léirithe agam san iris. Ní bhfuair mé cuireadh ailt a chur ar fáil don iris cé go raibh mé tar éis mo shuim a léiriú i mbeartais dá leitheid freisin.

Ach, mar is eol díbh, bhí rudaí ag dóghadh na geiribe agam agus lean an saol ar aghaidh. Thit an eagarthóir a ceapadh amach leis an bhórd agus d’eirigh sé as – tá an scéal iomlán faoi sin ar shuíomh idirlíne an spéisiúil, Ceart agus Comhar.

I measc na bhfiricí a thug an chaipéis sin chun solais go raibh deontas €231,545 ceadaithe do Comhar le h-aghaidh an tréimhse Iúil 2008 go dtí Nollaig 2010. Sa tréimhse sin bheadh 27 eagrán le foilsiú. Is ionann sin agus €8,575 le h-aghaidh gach eagrán. San áireamh ansin bhí bundheontas de €25,000 a tugadh laithreach don iris – agus an chuid eile bheadh sé le h-ioc de reir mar a fhoilseofaí gach eagrán.

Sin suim mór airgid pé bealach a dheintear an comhaireamh. Meabhróidh mé duit arís cé mhéid airgead a ceadaíodh do Lá Nua – ceadaíodh €596,0000 don nuachtán don tréimhse 2007/8. Sa tréimhse sin foilsíodh ar a laghad 400 – níos giorra do 500 – eagrán. Is ionann sin agus €1,500 an eagrán. Cuir I gcomparáid le Foinse é sin – má eiríonn le Foinse an chonradh le h-aghaidh nuachtán seachtainiúil a sholathar a bhuachaint, beidh uasmhéid de €400,000 in aghaidh na bliana ar fáíl don nuachtán. Is ionann sin agus €7,692 in aghaidh gach eagrán.

Léirítear ansan go soiléir an bearna mór idir na h-acmhainní a bhí agus a bheidh Foras na Gaeilge ag solathar do Comhar agus Foinse thar mar a bhí do Lá Nua. Tá tú ag caint ar €6,000 in aghaidh an eagrán le h-aghaidh Foinse agus €7,000 an eagrán le h-aghaidh Comhar.

Feictear ansan gur féidir le h-iris nó nuachtán, atá caoin agus cneasta leis an bhForas, airgead maith a fháíl agus, fiú, brabhús a dhéanamh sa ghnó. Agus feictear go soiléir an mí úsáid a baineadh as Lá Nua.

Ach ní faoi Lá Nua atáim ag trácht anseo. Tá Comhar anois faoi stiúr eagarthóir eile – ní dhéarfaidh mé nua nó bhí Pól Ó Muirí ann roimhe. Ceapadh é gan comórtas oscailte a reachtáil – mar atá sonraithe sa chonradh a shínigh stiúrthóirí Comhar leis an bhForas – ach tá sé ag feidhmiú mar eagarthóir eatramhach agus mar sin ní ceapachán buan é. Sin é atá á mhaíomh, pé scéal é.

Ní gá dom mo dhearcadh faoi Phól Uí Mhuirí a mhíniú do leitheoirí an suimh seo. Mar is léir óna bhlag SDLPach, tá sé féin ana shásta lena chuid saothair go dtí seo.

Níl aon coip de Comhar feicthe agam ó chonaic mé an chéad cheann a fhoilsíodh I mí Dheireadh Fomhair trath go raibh Aindrias Ó Cathasaigh go fóill i bhfeidhil. Chonaic mé sin ag an Oireachtas.

Táim im chónaí i nGaeltacht Mhúscraí anseo in iarthar Chorcaí, gaeltacht nach bhfuil ró iargúlta cheapfainn. Agus ní doigh liom go mbeadh a fhios ag aoinne anseo cad is ‘Comhar’ ann. Bhíodh Lá Nua ag díol roinnt coipeanna anseo – ach is cosúil go bhfuil muintir Comhar chomh saibhir sin agus deontas chomh mór acu gur leor acu an iris a chlóbhualadh agus gan bacadh leis an dáileadh. Agus sin mise ag ceapadh gur foras uile Éireannda abea Foras na Gaeilge. B’fheidir nach shíneann a dhlínse thar Chearnóg agus Rae Mhuirfean!

Is mór an trua nach bhfuil Comhar ag lán a nirt mar a bhíodh an iris seo fadó. Is mór an scannal é go bhfuil an oiread san airgid ón sparán phoiblí á chaitheamh leis agus gan aon fhianaise ann go bhfuil an iris ag cloí leis an gconradh a rinneadh le Foras na Gaeilge.

Cá bhfuil an suiomh idirlíne ar gealladh, mar shampla?

Nuair a d’fhogair Lá Nua an bhliain seo chaite, taca an ama seo, go raibh sé i gceist ag an nuachtán foilsiú ar an idirlín go laethúil agus olleagrán sheachtainiúil a fhoilsiú is a dháileadh tríd an phost, bhí urlabhraí ón bhForas luaite ar Nuacht TG4 an oiche sin ag tabhairt le fios go mbeadh an Fhoras ag séanadh an dheontais ar an nuachtán dá dtarlódh sin mar go raibh an chonradh á sharú againn.

Tá an Fhoras ina thost i gcás Comhar, is cosúil. Ar a laghad níl aon ráiteas éisithe acu le Nuacht TG4.

Tá an cuma ar an scéal go bhfuil Comhar na linne ag fáíl na tacaíochta seo ón bhForas de bharr go bhfuil sé taobh istigh de ‘chiorcal órga’ na Gaeilge.

Freagra

Líon amach do chuid faisnéise thíos nó cliceáil ar dheilbhín le logáil isteach:

Lógó WordPress.com

Is le do chuntas WordPress.com atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Peictiúr Twitter

Is le do chuntas Twitter atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Facebook

Is le do chuntas Facebook atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Google+

Is le do chuntas Google+ atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Ceangal le %s