Alt an Aire

‘Tá Taoiseach nua againn atá ag cur an-spéis sa Ghaeilge agus atá anois mar Chathaoirleach ar an gCoiste Comhaireachta. De bharr brú ama, níor éirigh linn an oiread cruinnithe agus ar mhaith linn bheith againn ach tá an obair ag dul ar aghaidh an t-am ar fad.’

Seo sliocht ón alt ó pheann an Aire Uí Chuív a fhoilsíodh san Irish Times Dé Chéadaoin agus é ag gabhail den sean phort céanna go deo deo, na h-údair atá leis an mhoill ar fhoilsiú ar phleán chun teacht i dtarrtháil ar an nGaeilge, laistigh agus lasmuigh den Ghaeltacht.

In áit eile san alt céanna deir sé an mhéid seo:

Tá an obair seo tábhachtach, agus i mo thuairimse, tá sé níos tábhachtaí é a dhéanamh i gceart ná é a chríochnú laistigh de spriocam áirithe. Is cuimhin liom nuair a bhí an tAcht Teanga á phlé go raibh ailt i bpáipéir ag rá nach bhfoilseofaí an tAcht Teanga go deo agus nuair a foilsíodh é nach gcuirfí i bhfeidhm é.

Ar ndóigh, tharla an dá rud sin agus tá i gceist coinneáil linn chomh tapa agus is féidir agus Plean Straitéiseach don Ghaeilge taobh istigh agus taobh amuigh den Ghaeltacht a fhoilsiú chomh luath agus is féidir. É sin ráite, tá sé thar a bheith tábhachtach go mbeadh an plean foirfe mar beidh todhchaí na Gaeilge ag brath go mór air. Mar atá ráite agam go minic cheana, creidimse go mbeadh an taoille casta dá mbeadh 250,000 duine sa tír ag labhairt na Gaeilge go laethúil. Sin an sprioc atá agam agus ag an Rialtas. Is é an dúshlán atá ann ná cén chaoi a mbainfimid é seo amach.

Ní gá do phlean a bheith foirfe le go bhfoilseofaí é – ní raibh an buiséad don bhliain seo foirfe sarar fhoilsigh an Rialtas é cúpla seachtain luath an bhliain seo chaite an raibh? Fiafraigh de na seanóirí mura bhfuil tú cinnte faoin bhfreagra!

Mar a deirtear sa Bhéarla, the perfect is the enemy of the good. Más plean foirfe atá á lorg ag an Aire, pleán nach cáínfear, beidh fánacht fada orainn dá phlean.

Luaigh sé cúpla nithe a fhéadfaí gníomhú ina leith láithreach san alt – cé nár mhiste a rá go raibh na nithe céanna luaite aige roimhe:

Creidim go mór gur cheart na hacmhainní atá ag na heagrais Ghaeilge a úsáid le lárionaid Ghaeilge a thógáil sna cathracha. Ceann de na fadhbanna a bhíonn ag pobal na Gaeilge ná nach mbíonn áit fheiliúnach le casadh ar a chéile i gcomhthéacs Gaeilge ag go leor daoine atá báúil don teanga.

Tá go leor foirgnimh ag eagrais Ghaeilge ach creidim nach bhfuil lánúsáid á mbaint astu agus gur gá athchóiriú a dhéanamh orthu agus deimhin a dhéanamh de go bhfuil siad feiliúnach do shaol an lae inniu.

Beidh mé ag scrúdú na ceiste seo tuilleadh i mbliana le féachaint cén bealach is fearr an fhís seo a chur chun cinn. Níl aon amhras ach go bhfuil an-obair déanta ag pobal Bhéal Feirste leis an gCultúrlann ar Bhóthar na bhFál agus is rud mar sin atá i gceist agam, áit a bhféadfadh daoine bualadh isteach agus casadh le daoine agus réimse seirbhísí leathan pobal Gaeilge a fháil.

Is cuimhin liom tuairisciú a dhéanamh ar chaint cosúil le seo a thug an Aire agus é ag seoladh an Oireachtais i 2006 i nDoire – agus thóg sé dóchas ionam go dtarlódh rud éigean chun cultúrlainn a lonnú ar fud na tíre. Níor tharla sin go fóill agus is é seo an tagairt is speisiúla a dhein an Aire don ábhar seo ó shin.

An féidir go mbeadh seo mar chuid den téarnamh eacnamúil? Nach oibreacha caiptil a bheadh anseo, abraimis cuma agus caoi a chur ar cheannaras Chonradh na Gaeilge ag 6 Sraid Fhearchair? Nó ait eigean i mBarra Temple a aimsiú le go mbeadh áit cruinnithe lárnach ann do lucht na Gaeilge. [Is mór an trua nár glacadh seilbh iomlán ar an Arthouse nuair a dúnadh síos é cúpla bliain ó shin.]

Ag filleadh ar an bplean a luaigh an Aire ó chianaibh, nior mhiste liom a lua gurb é an moladh a bhí agam, go mbeadh ionadaí ó ghluaiseacht na Gaeilge timpeall an bhoird nuair a bhionn na pairtithe shoisialta ag socrú céard atá le déanamh chun téarnamh a dhéanamh ar an ngeilleagar.

I bhfianaise an meid a tharla an tseachtain seo, níl a fhios agam an mbeidh lá eile ag an bpáirtíocht shoisialta. Creidim go mbeidh – ach creidim go bhfuil gá le fíor pháirtíocht agus go bhfuil gá le níos mó ná ceardchumainn agus fostóirí timpeall an bhoird, go bhfuil gá le h-ionadaithe ó ghrúpaí shuntasacha ar nós gluaiseacht na Gaeilge a chuireann caipteal shoisialta ar fáil, sé sin go n-oibríonn siad ar son leas an phobail agus ar leas na teanga, timpeall an bhoird.

Seachas plean Ghaeilge a bheith aontaithe ag an libhéal sin, cad is fiú é?

Tá sé suntasach agus mé ag léamh alt Uí Chuív nach bhfuil tagairt amháin don dhá phríomh eagraíocht stáit atá ag obair ar son na teanga, is iad sin Údarás na Gaeltachta agus Foras na Gaeilge. Thuigfinn don Aire a neamhaird i gcás an Fhorais, institiúid teanga atá imeallaithe ag míeifeacht agus míchumas an eagrais féin; is cuid den fhadhb í Foras na Gaeilge.

A mhalairt glan atá fíor maidir leis an Údarás, eagras nach bhfuil gan locht ach atá eifeachtach agus cumasach – gan tracht ar bheith chúntasach agus tre dhearcach – den chuid is mó. Má tá eagras le gearradh ag an Bórd Snip, tá’s agamsa an rogha a dhéanfainn dá mbeinn i mbróga an Aire, an eagras nach bhfuil tar éis cúntais nó tuairisc bhliantúil a fhoilsiú do bhliain ar bith ó 2004 go dtí inniu.

Rud amháin eile: Dá mbeinnse im Aire, ní bheinn ag maíomh faoi seo:

NUAIR A fhéachaimid ar dhul chun cinn pholasaí na Gaeilge le blianta beaga anuas, seasann nithe áirithe amach. Mar shampla, Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003, stádas oifigiúil agus oibre a bhaint amach don Ghaeilge san AE agus Ráiteas an Rialtais i leith na Gaeilge 2006.

Tubaistí don Ghaeilge iad an stadas oifigiúil agus Acht na dTeangacha Oifigiúla agus níl aon seasamh le raiteas an Rialtais i leith na Gaeilge thar mar a bheadh ag eisiúint oifigiúil aer the ar bith!

5 thuairim ar “Alt an Aire

  1. Feirsteach

    “Creidim go mór gur cheart na hacmhainní atá ag na heagrais Ghaeilge a úsáid le lárionaid Ghaeilge a thógáil sna cathracha.”
    Más foirgnimh atá i gceist ag an Aire, aontaím leis seo a fhad agus nach n-úsáidtear é mar leithscéal gan infheistiú i Lárionaid Ghaeilge. Ar an drochuair go dtí mbíonn muid sásta infheistíocht a dhéanamh muid féin, mar shaoránaithe (nó mar eagrais) is beag seans go dtiocfadh a leithead de thogra uaillmhianach chun cinn.

    “Tá go leor foirgnimh ag eagrais Ghaeilge ach creidim nach bhfuil lánúsáid á mbaint astu agus gur gá athchóiriú a dhéanamh orthu agus deimhin a dhéanamh de go bhfuil siad feiliúnach do shaol an lae inniu.”
    Bheadh sé deas soiléiriú a fháil leis an chéad chuid den abairt seo ón Aire agus coimitmint ón Aire coincréideach a fháil maidir leis an dara chuid.

    Freagra
  2. séamus Mac Seáin

    is maith go bhfuil an tAire ag smaoíneamh gur rud maith é lárionaid Ghaeilge a bheith i mBailte móra na tíre. Ba chéim mhór chun tosaigh é a leithéid dar liom ach ní thig linn a bheith ag dúil leis an Aire féin iad a thógáil fanar gcoinne.Is rud mór é cúltaca Aire a beith le moladh ar bith agus tá sin againn anois.Cá bhfuil na daoine i mBAC,i nGaillimh,i gCorcaigh,in Ath Luain etc. a rachaidh chuig an Aire le plean cinnte lena leithéid a bhunú? O tharla gur luaigh sé go sonrach ina chaint CULTÚRLANN McADAM/Ó FIAICH i mBéal Feirste ní misde a mheabhrú do dhaoine gur ar leathanach A4 a dréachtadh plean na Cultúrlainne ar dtús baire sula ndeachthas chuig na hÚdarais ag iarraidh cabhrach mar sin ní héigeán don chéad dréacht a bheith ró soifiticiúl na costasach tá focail agus gealltanas an Aire againn is ceart á dúshlán a tabhairt cur lena fhocal.Na habair é déan é

    dala an scéil A Choncubhair Fáilte romhat arais. Na smaoinigh nár Chróthnaigh muid thú

    Freagra
  3. GGN

    “Tubaistí don Ghaeilge iad an stadas oifigiúil agus Acht na dTeangacha Oifigiúla”

    Ní aontaím leis sin ar chór ar bith, chúlaigh an Ghaeil os rud é nach raibh cothromas ann. Ní féidir léi maireachtáil go deo gan cothromas.

    Má cháintear iad, cailltear iad, agus ní bheadh bheadh TG4 agus srl. fada ina ndiaidh. Throid muid ar son cothromas, fuair muid é, bainfidh muid úsáid as.

    Freagra
  4. igaeilge Údar an Ailt

    Sílim nach fiú morán don ghnath Ghaeilgeoir cothromas Acht na dTeangacha Oifigiúla nó Stadas san Eoraip. Is fiú go leor é don aistritheoir cinnte, a bhionn ag aistriú go Gaeilge caipéisí nach leitear i mBéarla.

    Ach is mó i bhfad an tairbhe an fón póca leis an tuar theanga i nGaeilge nó iris ar nós Nós* nó Raidió Fáilte/Rí Rá/Na Life nó 2FM na Gaeilge[dá mbeadh an acmhainn ann do] nó téacsleabhair i nGaeilge sna scoileanna nó nuachtán laethúil Ghaeilge. Sin iad na seirbhisí a cheiltear tacaíocht orthu de bharr go bhfuil an t-airgead go léir á chaitheamh ar sheirbhísí nach bhfuil aon suim ag cainteoirí Ghaeilge iad a usáid.

    De reir an ailt seo san Irish Times Dé Luain, is beag an méid daoine a bhionn ag baint úsáide as na seirbhísí Ghaeilge atá ar fáil. Glacaim leis nach bhfuil na seirbhisí ionchurtha leis na séirbhísí i mBéarla ach fós féin is suarach an bealach atá airgead á chaitheamh ar sheirbhisí nach bhfuil in úsáid agus á cheilt ar sheirbhísí – ie Lá Nua – a bhí ag fáil i bhfad nios mó cuairteanna ná suiomh ar bith acu seo.

    Freagra
  5. Ping: Cad is fiú “cothromas” don Ghaeilge? « iGaeilge

Freagra

Líon amach do chuid faisnéise thíos nó cliceáil ar dheilbhín le logáil isteach:

Lógó WordPress.com

Is le do chuntas WordPress.com atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Peictiúr Twitter

Is le do chuntas Twitter atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Facebook

Is le do chuntas Facebook atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Google+

Is le do chuntas Google+ atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Ceangal le %s