Ré na gCriosanna Cúnga

Seo téama a phléamar roimhe anseo.   Tá an Tíogar Cheilteach buailte leis agus tá deireadh le laethannta an rathúnais.   Táimíd anois i ré eile, ré na gcriosanna cúnga.    Beidh orainn bheith cliste agus stuama. 

Cé h-iad sinn?  Sinne an dream a bhionn ag cur na Gaeilge chun cinn an oiread agus is féidir. 

Le blianta beaga anuas, tá go leor bainte amach againn.   Bunú TG4, Acht Teanga, Stadas don Ghaeilge san Aontas Eorpach.   Gan trácht ar na Gaelscoileanna atá bunaithe fud fad na tíre ag tuismitheoirí a bhí ag iarraidh oideachas níos fearr dá bpáistí. 

Ach – agus is ACH mór é – an bhfuilimíd tagtha go pointe go gcaithfimíd anois ár gcuid éilimh agus feachtais a chur in oiriúint don aimsir?    

Tá feachtas tosnaithe ag Darren Prior, mar shampla, ag lorg cothromaíocht don Ghaeilge is don Bhéarla ar chomharthaí bóithre.   Tá litreacha seolta aige chuig na nuachtáin agus tá siad foilsithe in eagráin den Irish Daily Mail agus an Evening Herald.   Os rud é nach n-athrófar na gcomharthaí bóithre go ceann i bhfad, b’fheidir deich nó fiche bliain, ar éigean go bhféadfaí rá go bhfuil gá práinneach leis an bhfeachtas.  Ach ní miste é bheith ar an gclár oibre, is dócha, agus an Rialtas, is dócha, i mbun proisis chun straitéis 20 bliain a chumadh don Ghaeilge roimh dheireadh 2008. 

B’fhearr liomsa feachtais níos praicticiúla.  Mar shampla bheinn ar shon feachtas le go mbeadh ceadúnas buan náisiúnta ag Ráidio Rí Rá, an staisiún raidio don aos óg atá bunaithe ag Conradh na Gaeilge.  Tá sé ar an idirlíon faoi láthair ach creidim gur cheart go mbeadh minicíocht FM ar fáíl do.  Ní bheadh aon chostas le seo – agus go deimhin, leis an mbainistíocht ceart, d’fhéadfadh sé bheith ina fhoinse ioncaim don Chonradh a d’fhagadh go mbeadh an eagras sin neamhspleach ar an Rialtas. 

Mar an gcéanna, tá feachtas aon fhir ar bun agam le tabhairt ar an Rialtas brú a chur ar RTÉ agus ar CLG trachtaireacht beo beathach i nGaeilge ar na cluichí móra CLG a chur ar fáil.  Seirbhís breise é seo – agus ní thuigim cén fath nach feidir é a dhéanamh agus córais idirlíne is eile ann faoi láthair a éascódh a leitheid. 

Má tá ón Aire  líon na n-eagras Ghaeilge a laghdú, ba cheart do a léiriú go bhfuil bealach eile níos éifeachtaí ann chun an teanga a chur chun cinn.  Ach níl sin ag titim amach.   

Go deimhin is mí eifeacht is mó a luaitear leis an straitéis atá ag an Rialtas maidir leis an nGaeilge.  Ní gá ach féachaint ar Fhoras na Gaeilge le sin a ríomh.  Ach féach freisin ar an airgead a chuireann gach roinn rialtais amú gach bliain ar fhógraí móra Gaeilge i nuachtáin Bhéarla, le h-ais na fógraí Béarla, nuair a fhéadfaí na milliún Euro a shabháíl ach na leaganacha Ghaeilge de na fógraí a chuir sna nuachtáin Ghaeilge. 

Tá na moltaí seo luaite agam roimhe seo.  Ní h-aon diobháil iad a lua arís agus arís eile.  Tá gá le smaointe úra ar an streachailt teanga, smaointe atá ciall agus brí leo don aois seo agus don ré seo, ré na gcriosanna cúnga……

 

11 de thuairimí ar “Ré na gCriosanna Cúnga

  1. aonghus

    Ach féach freisin ar an airgead a chuireann gach roinn rialtais amú gach bliain ar fhógraí móra Gaeilge i nuachtáin Bhéarla, le h-ais na fógraí Béarla, nuair a fhéadfaí na milliún Euro a shabháíl ach na leaganacha Ghaeilge de na fógraí a chuir sna nuachtáin Ghaeilge

    Cé go n-aontaím leat go bhfuil a sciar cothrom den fhograíocht ag dul do na meáin Ghaeilge, botún a bheadh ann na fógraí i nGaeilge a aistharraingt ó na nuachtán Bhéarla.

    Feicfidh idir 4000 agus 5000 duine fógra i Lá.
    Feicfidh breis agus 100 míle san Irish Times é.

    Tá an feiceálacht sin tábhachtach.

    Mar atá nithe cosúil le fógraí Samusung don Tocco – atá i Lá agus san IT – i nGaeilge:

    Freagra
  2. igaeilge Údar an Ailt

    Má fheiceann 100,000+ san Irish Times é, níl aon chinnteacht ann go gcuireann sé le h-íomhá na Gaeilge. B’fheidir go gceapann siad, cosúil liomsa:“Féach seo, fógra Gaeilge agus níl ann ach aistriú glan ar an aistriu Béarla. Cé mhéid a chosain sé sin orm [an cháin íocóir]?
    Thart ar €2,000 an órlaigh cearnaithe. Mar sin ní doigh liom gur fiú an chaiteachas sin – ar mhaithe leis an Ghaeilge bheith feiceálach – ag an am seo. Níl aon rud sa bhfógra a chuireann leis an dtaitneamh a bhainimid as an saol.
    Is maith an rud é go bhfuil an fógra le h-aghaidh Tocco san Irish Times agus i Lá Nua – ach is comhlacht priobháideach iad Samsung agus mar sin ní airgead an cháin iocóra atá á chaitheamh ar seo.

    Freagra
  3. aonghus

    Tuigim do phointe.
    An leigheas ar dar ndóigh ná go mbeadh an Ghaeilge agus an Bhéarla á usáid go cruthaitheach, gan an t-eolas iomlán céanna a bheith ann faoi dhó.

    Ach má sriantar an Ghaeilge do gheiteo na Gaeilge….

    Freagra
  4. igaeilge Údar an Ailt

    Táim ar son an Ghaeilge a bheith úsáidte go cruthaitheach sna meáin Bhéarla – ach ní mar sin atá sí á úsáid faoi láthair. Níl ann ach deontas faoi choim do na nuachtáin sin, nach ndeineann tada ar son na teanga. Seachas an Irish Times – agus níl sa tuairisciú i nGaeilge ansin ach an sop in áít na scuaibe – níl aon nuachtán eile sa tír ag tabhairt spás don Ghaeilge. Go deimhin, tá níos mó speise acu i gcolún i bPolainnis ná mar atá acu i gcolún Ghaeilge.

    Creidim dá mbeadh, abair, 80% den airgead á chaitear ar fhógraí Ghaeilge sna nuachtáín Bhearla á roinnt idir Lá Nua agus Foinse [agus eile ar nós Comhar agus Nós] go mbeadh dhá nuachtán téigeartha agat agus, le cois sin, ní bheidís ag brath ar dheontais ón bhForas, srian a chuireann bac ollmhór le forbairt de bharr aineolas agus mí-eifeacht an Fhorais. B’fhearr arís dá mbeadh co-nascadh idir Lá Nua agus Foinse agus go mbeadh sin á mhaoiniú ar an mbealach atá luaite agam. Agus bheadh an Ghaeilge nios feiceálaí ar bhonn níos inléite. Ní fiú an Ghaeilge a bheith feiceálach mura bhfuil sí ar bealach mealltach freisin. Ní h-ionann fógra i nGaeilge le h-aghaidh post mar chúntasóir don Roinn Talamhaíochta agus rud a mheallfadh an gnath dhuine chun an Ghaeilge a léamh….

    Freagra
  5. séamus Mac Seáin

    ta céist seo na bpríorachtaí an tabhachtach dar liom ní amháin in aimsir seo an ghanntanis ach go geinerálta ó thaobh na haithbheochana de.Tá rudaí áirithe a chaithfear a dhéanamh láithreach agus tá rudaí eile a thig a fhagáil ar feadh tamaill.Tá sé tabhachtach dar liom na priorachtaí sin a liostáil agus díriú isteach orthu.Chuirfeadh sé iontas orainn b,fhéidir na rudaí a bhfuil muid ag dul dóibh a thiocfadh linn a fhágáil ar feadh scathaimh gan mórán dochar.Is beatha teanga í a labhairt deirtear ach is buanú teanga í a labhairt chomh maith dar liom. Mar sin bheadh mó chuidse príorachtaí díríthe ar áiseanna labhartha a chur ar fáil do mhuintir na tíre. Má’s éigean fógraí gaeilge ar nuachtáin bhearla a laghdú ar mhaithe le páipéar Gaeilge a choinneáilt beo sin príoracht ar éigean glacadh leis.An bhfuil liosta príorachtaí ag lucht na Gaeilge? Dá mbeadh cumhacht ar bith agamsa bheadh sé mar phríoracht agam ionad buail isteach,nó Cultúrlann a bhunú in achaon bhaile mór in Éirinn,ait a dtiocfadh le daoine bualadh isteach ann agus an teanga bheo a úsáid nó a chluistin i dtimpilleacht tháitneamhach.Bheadh príorachtaí ag daoine eile gan dabht agus níor mhisde iad a liostáil go bhféice muid cad é a bheadh againn

    Freagra
  6. igaeilge Údar an Ailt

    1. Acmhainniú a dhéanamh ar TG4 le go mbeadh sé ar chomhchéim le S4C agus abalta sceideal iomlán Ghaeilge a chur ar fáíl. Tuairisciú beo ar mhór ocáidí spoirt agus cultúir a bheith san áireamh.
    2. Acmhainniú a dheanamh ar Raidio Rí Rá/Raidió Fáílte/Raidio na Life le go mbeidh siad in ann feidhmiú mar staisiúin raidio don aos óg/don mheán aos ó dheas agus ó thuaidh
    3, Foinse agus Lá Nua a cho-nascadh. An líon fógraíócht a dheintear sna nuachtáin Bhearla i nGaeile a áireamh agus ansin 80% de a threorú i dtreo an dhá nuachtán Ghaeilge seo agus céatadán níos lú chuig Comhar, Nós*.

    Freagra
  7. crosbhealaí

    Thacfainn leis an moladh maidir le cultúrlann a bhunú i mBaile Átha Cliath. D’fhéafaí dánlann, téatar/cinéma beag, seomra cruinnithe, siopa leabhar agus earraí ginearálta gaeilge (dlúthdhioscanna srl),café bríomhar taitneamhach agus beár a bheith ann. Macasamhail an Alliance Francaise, le h-áiseanna breise. Ba cheart é a lonnú i mBarra an Teampaill nó i suíomh lárnach eile. Ní fheadar an bhfuil rud éigin mar seo ar na bacáin os rud é go bhfuil foirgneamh Shaid Fhearchair á ndíol ag an gConradh?

    Freagra
  8. aonghus

    De réir mo thuiscint, sin atá i gceist.

    Molaimse (agus mol mé dóibh) go mbeadh Leabharlann/Cartlann ann chomh maith chun go mbeadh teachta éasca ar na saothair atá ann i nGaeilge.

    Níl an spás agam (ná an t-airgead) gach leabhar ghaeilge is main liom a léamh a cheannach, gan trácht ar roinnt acu bheith as cló nó deacair a fháil.

    Freagra
  9. Fearn

    ” tá feachtas aon fhir ar bun agam le tabhairt ar an Rialtas brú a chur ar RTÉ agus ar CLG trachtaireacht beo beathach i nGaeilge ar na cluichí móra CLG a chur ar fáil.”

    B’fhéidir go bhfuil duine ná dhó sa ChLCG a thacódh leat.

    Freagra
  10. Concubhar O Liathain

    Má tá aithne agat ar dhuine ar bith sa CLG a sheasfadh liom ar seo bheinn buioch ach tú a rá leo faoin fheachtas. Seo bealach mar shampla a fhéadfaí rud eigean a dhéanamh – bhi an cluiche á chraoladh [fuaim agus pictiúirí] inné ar RTE2 agus ar rte.ie. I mBéarla sa dhá ait – nach bhféadfaí an leagan Ghaeilge a chur an idirlíon faoi láthair? Go h-eatramhach go dtí go mbeadh réiteach níos fearr ann. Níl an leagan idirlíne ar fáíl thar lear de bharr cúrsaí cearta craoltóireachta – mar sin ní fhagadh sé einne gan seirbhís nó tá RTÉ i ngach aon bhall den oileán….

    Freagra
  11. Fearn

    Ar an drochuair, níl aon bhaint agam leis an CLCG, ach uaireanta is leor aon duine amháin leis an drong a mhuscailt!

    Freagra

Freagra

Líon amach do chuid faisnéise thíos nó cliceáil ar dheilbhín le logáil isteach:

Lógó WordPress.com

Is le do chuntas WordPress.com atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Peictiúr Twitter

Is le do chuntas Twitter atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Facebook

Is le do chuntas Facebook atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Google+

Is le do chuntas Google+ atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Ceangal le %s